Skip to content

SCIPS

Personal tools
You are here: Home » Potencjalne trudności » Trudności ruchowe i manualne
Quick Links
Home Home
Project home Project
Search Search
Browse Browse
Feedback Feedback
References References
Contact Us Contact Us
Site Map Site Map
FAQ FAQ
Help Help
 

Trudności ruchowe i manualne

Document Actions

General Teaching Strategies
- this link takes you to general teaching strategies associated with this challenge
Subject Specific Strategies
- this link takes you to subject specific strategies relating to this challenge
General Learning Activities
- this link takes you to general learning activities potentially affected by this challenge

Studenci mający trudności w zakresie sprawności ruchowej lub manualnej mogą łatwo się męczyć. Niektórzy z nich mogą doświadczać znacznego bólu, który sam w sobie może być dokuczliwy. Może się także nasilać, gdy są zmęczeni. Ból można zminimalizować lekami, jednak ich stosowanie może mieć czasem nieprzyjemne skutki uboczne.

Większość schorzeń charakteryzuje się stabilnością, lecz niektóre (np. dystrofia mięśni czy stwardnienie rozsiane), mają charakter zwyrodnieniowy lub mogą zmieniać się z upływem czasu. Pewne stany, np. schorzenia kończyn górnych (w tym RSI, czyli zespół urazów wywołanych jednostronnym, chronicznym przeciążaniem kończyn górnych na odcinku dłoń-bark) można wyleczyć, jeśli zostaną one zdiagnozowane na wczesnym etapie, w przeciwnym razie stają się chorobami przewlekłymi. Niektórzy studenci mogą mieć trudności ze sprawnością rąk, co znacznie ogranicza ich zdolność pisania lub wykonywania innych precyzyjnych zadań ruchowych. W przypadku niemal wszystkich tych dysfunkcji, trudności te nie mają jednak wpływu na podstawową zdolność uczenia się.

Studenci mający trudności manualne (podobnie jak ci z niektórymi innymi trudnościami) mogą dokonywać zapisu informacji w formie nagrania. Wykładowcy powinni przekazywać studentom dyski lub wydruki materiału wykładowego, bądź też kopie slajdów. Dla studentów dokonywanie zapisu wykładu nie jest łatwe, muszą oni bowiem wypracować system odzyskiwania danych z nagrania, co zabiera dużo czasu. Taśmy (lub inne formy zapisu) umożliwiają studentowi zatrzymanie nagrania i powtórzenia danej części, co pozwala niektórym studentom niepełnosprawnym na zrobienie notatek i katalogowanie. Prowadzący zajęcia powinni pamiętać, że oznacza to o wiele więcej wysiłku. Należy również zauważyć, że często to właśnie ci studenci mają najlepsze i najbardziej przydatne notatki (pod tym względem mogą oni być wzorem dla innych osób studiujących).

Zapewnienie kopii notatek wykładowych, slajdów i wszelkich użytych przykładów jest najprostszym i zarazem najlepszym rozwiązaniem, które może pozwolić wielu studentom zwiększyć poziom zrozumienia i zapamiętania materiału omawianego w czasie wykładu.

Wnioski dotyczące studiowania

Dla osób mających trudności w zakresie przemieszczania się i ruchu, największą barierę stanowi środowisko fizyczne. W przypadku osób mających trudności ze sprawnością manualną, problemy zazwyczaj wiążą się z codziennymi aspektami studiowania.

Zajęcia praktyczne

Istnieją pewne proste, niewymagające zaawansowanych technologii sposoby postępowania, modyfikacji bądź adaptacji sprzętu, pozwalające studentom z różnymi rodzajami niepełnosprawności, na uczestnictwo w zajęciach praktycznych. Oto przykłady: słuchowe przekazy informacji wizualnych (np. mówiące termometry), dotykowe przekazy informacji wizualnych (np. kubki z wypukłymi oznaczeniami), ręcznie podświetlane lupy, zaciski oraz inne przyrządy służące do trzymania sprzętu.

Strategie i sprzęt

Ogólne

Niektórzy studenci potrzebują pomocy w codziennym studiowaniu. Na przykład mogą potrzebować kogoś do robienia notatek. Niezbędna może okazać się także pomoc przy doświadczeniach, noszeniu lub otwieraniu książek. Czasami skutecznym rozwiązaniem jest wyznaczenie osoby robiącej zapiski w ich imieniu. Jeśli pomoc takiej osoby wykorzystywana jest często, powinna ona być przeszkolona, by jej notatki były sporządzane w sposób jak najbardziej przydatny dla osoby, która będzie je odczytywać.

Osoby doświadczające nadmiernego zmęczenia lub bólu, np. niektórzy studenci, u których występują jednostki chorobowe, mogą potrzebować miejsc do odpoczynku, bardziej elastycznych terminów, lub też korzystania z taksówek na trasie pomiędzy miejscem zakwaterowania, a miejscem nauki.

Technologia informatyczna

Dla osób, które mogą używać rąk w ograniczony sposób lub w ogóle nie są w stanie ich używać, istnieje cała gama zarówno specjalistycznego jak i ogólnego sprzętu, który może być pomocny. Do wsparcia w zakresie robienia notatek użyteczne mogą być dyktafony. Przystosowane klawiatury lub oprogramowanie mogą mieć kluczowe znaczenie dla osób, które nie są w stanie pisać tak dobrze lub tak szybko jak inni. Klawiatury można dostosować do konkretnych potrzeb danego użytkownika, np. mogą być one powiększone, mieć inny kształt. Można je także całkowicie zastąpić wskaźnikiem lub urządzeniem przełączającym sterowanym dowolną częścią ciała zdolną do ruchu. 

Istnieje także oprogramowanie przewidujące, co pisze student z kilku pierwszych liter słowa, co jest szczególnie przydatne dla osób, które piszą wolno. Coraz bardziej przydatne i powszechne staje się obecnie oprogramowanie rozpoznające głos. Dla osób niepełnosprawnych fizycznie i ruchowo środowisko nauki na uczelni często odbiega od ideału. Miejsca nauki mogą być zatłoczone, panować może niesprzyjająca temperatura, a toalety dla niepełnosprawnych mogą być zbytnio oddalone. Dlatego też najlepszym rozwiązaniem będzie posiadanie komputera z dostępem do internetu w domu, a zatem w środowisku lepiej przystosowanym do konkretnych potrzeb.

Studenci poruszający się na wózku, lub mający schorzenia kręgosłupa, mogą potrzebować specjalnie zaprojektowanych krzeseł lub odpowiednio wyprofilowanych ławek.

Istnieją dowody pozwalające postawić tezę, że prace autorstwa studentów mających trudności w zakresie sprawności ruchowej i manualnej, mają wyższą wartość wówczas, gdy są pisane przy pomocy komputera niż wtedy, gdy stosuje się metody tradycyjne. Jednym z powodów może być fakt, że korzystanie z klawiatury daje im większą pewność i umożliwia stworzenie pracy pisemnej o wiele szybciej i przy mniejszym wysiłku. Dostępna jest cała gama oprogramowania i urządzeń zewnętrznych stanowiących alternatywę dla korzystania z tradycyjnej klawiatury i myszy, które mogą nadawać się dla wszystkich osób uczących się oraz uwzględniać ich indywidualne preferencje.

Technologia tego typu obejmuje:

  • nagłowne wskaźniki lub myszy (zwłaszcza optyczne)
  • programy narzędziowe zapewniające dostępność klawiatury/myszy dla użytkowników niepełnosprawnych
  • klawiatury z nakładką
  • przewidujące edytory tekstu
  • systemy skanujące
  • panele dotykowe
  • manipulatory kulkowe i dżojstiki
  • systemy rozpoznawania mowy

Ostateczny wybór zależy od wymagań użytkownika oraz jego poczucia komfortu przy korzystaniu z danej technologii.

Wybór komputera

W niektórych przypadkach najlepszy jest komputer stacjonarny, gdyż ma on stosunkowo duże klawisze, osobną myszkę i jest dość solidny. Z drugiej jednak strony, dla osoby poruszającej się na wózku lub studenta wymagającego dostępu do urządzeń informatycznych w kilku różnych miejscach, lepszy może okazać się komputer przenośny (laptop).

Gdy student musi nosić książki i sprzęt po całym kampusie, problemem może stać się ich ciężar. AlphaSmart (dostępny od AlphaSmart Europe Ltd) to niedrogie i lekkie rozwiązanie. Model podstawowy ma normalnych rozmiarów klawiaturę, oprogramowanie przetwarzające tekst oraz wbudowany wyświetlacz,co umożliwia przewijanie. Posiada również słownik synonimów, funkcję sprawdzania pisowni, kalkulator, kalendarz oraz funkcję zarządzania informacjami prywatnymi. Fakultatywne dodatki obejmują wbudowany napęd dysku, port na podczerwień na potrzeby drukowania oraz funkcje pozwalające na podłączenie się do internetu. Problemem może się tu jednak okazać mały rozmiar ekranu.

Wskaźniki myszy i klawiatury

W przypadku większości komputerów kontrola nawigacji po ekranie najczęściej odbywa się poprzez użycie myszy, która kieruje wskaźnik na ekranie oraz klawiatury do wprowadzania znaków na ekranie, przy czym oba te sposoby mogą stanowić przeszkodę dla niektórych studentów. Istnieje jednak wiele odmian tradycyjnej klawiatury. Niektóre - te o dużych klawiszach, są wystarczająco odporne, by wytrzymać mocne uderzenia i zapewniają układ ABC lub Qwerty (np. Big Keys). Alternatywą są małe klawiatury z wbudowanymi manipulatorami kulkowymi i podpórkami na nadgarstki, co może stanowić idealne rozwiązanie dla studentów, którzy poruszają dłońmi w ograniczonym zakresie. Blokady klawiszy są dostępne dla różnych klawiatur i mogą one pomóc studentom, których ręce drżą, w umiejscowieniu właściwego klawisza.

Do pewnego czasu bardzo popularna była klawiatura membranowa, jednak w ostatnich latach zarzucono korzystanie z niej na korzyść planszy ekranowych takich jak Clicker. Posunięcie takie wydaje się niefortunne, gdyż klawiatury membranowe stanowią wielofunkcyjne narzędzia, a uczący uznają je za nieocenione w zakresie nawigacji. Klawiatury z nakładką, zwłaszcza IntelliKeys (dostępne od Inclusive Technology Ltd), można używać w całej gamie czynności, w tym do sterowania wskaźnikiem ekranu.

Inne urządzenia zewnętrzne

Panele dotykowe, dżojstiki i manipulatory kulkowe mogą być pomocne dla tych, którzy nie są na tyle sprawni, by być w stanie używać tradycyjnej myszy do przekazywania komputerowi instrukcji. Jeśli urządzenia te da się podłączyć tak samo jak standardową mysz, powinny one pracować bez żadnych dodatkowych dostosowań, poza zmianą ustawień prędkości myszy w panelu sterowania komputera. Dla osób, które uważają, że są w stanie poruszać myszą, lecz nie są w stanie kontrolować jej przycisków, istnieją interfejsy myszy np. SEMERC Mouser, pozwalające na wyłączenie przycisków myszy i zastąpienie ich w razie konieczności przełącznikami zewnętrznymi.

W zakresie niepełnosprawności fizycznej, zaletą dżojstika jest to, że może on być elementem znanym już użytkownikowi, przykładowo z wózka. Plusem panelu dotykowego jest zaś to, że do jego działania wystarczy lekki dotyk, co ma niebagatelne znaczenie dla osób z ograniczeniami ruchowymi i wytrzymałościowymi.

Oprogramowanie i ustawienia

Elementem standardowego środowiska Windows jest kilka opcji mogących poprawić dostępność dla uczących się osób niepełnosprawnych fizycznie, np. spowolnianie prędkości myszy lub użycie opcji lepkie klawisze, umożliwiającej użytkownikowi naciskanie klawiszy jeden po drugim zamiast trzymania wciśniętych dwóch klawiszy jednocześnie. Spowolnianie klawiaturowej szybkości powtarzania znaków może pomóc użytkownikom doświadczających drżenia rąk uniknąć wpisywania serii niechcianych liter. Alternatywą jest tu filtr ustawień klawiszy w opcjach Dostępność w Windows, co zatrzymuje powtarzanie liter.

Skróty klawiaturowe

Mogą one ułatwić użytkownikowi wykonanie wielu żądanych funkcji np. zapisywanie lub kopiowanie pliku, czy też usuwanie części podświetlonego tekstu. Oprócz setek standardowych skrótów użytkownicy mogą również tworzyć swoje własne w zakresie działań lub sekwencji, których wykonanie jest dla nich trudne. Tak więc możliwe jest używanie komputera bez myszy lub podobnego urządzenia. W przypadku niektórych studentów wystarczy zaledwie drobne dostosowanie ustawień, zaś inni mogą potrzebować więcej wsparcia.

Przewidujące edytory tekstu

Może być ono pomocne w zmniejszeniu liczby przyciśnięć klawiszy koniecznych do stworzenia dokumentu. Użytkownik wpisuje pierwszą literę żądanego słowa a na ekranie pojawiają się sugestie do wyboru. Im częściej wybierane jest jakieś słowo, tym szybciej oprogramowanie „uczy się” kluczowego słownictwa na dany temat.
Jednakże przewidujące oprogramowanie przetwarzające tekst nie jest najlepszym rozwiązaniem dla wszystkich użytkowników i może spowolnić proces tworzenia tekstu.

Niektóre oprogramowanie pozwala na wyświetlenie klawiatury na ekranie - słowa można pisać klikając myszą na poszczególne litery. Może być to przydatne uczącym się, którzy uważają, że wysiłek przyciskania klawisza ogranicza ilość tekstu, jaką mogą napisać, lub użytkownikom przełączników, którzy nie są w stanie korzystać z żadnego rodzaju fizycznej klawiatury.

Rozpoznawanie mowy

Dla wielu studentów może być ono nieocenione. Na pierwszy rzut oka ta technologia wydawałaby się idealna dla osób, którzy mówią, lecz niekoniecznie dobrze kontrolują ruchy. Jednak wielu użytkowników niepełnosprawnych fizycznie może uznać to za doświadczenie frustrujące. Czasami mają oni kłopot z mówieniem wystarczająco głośno, by komputer ich usłyszał i często wzorzec ich mowy waha się w zależności od pory dnia oraz poziomu zmęczenia. Aby zwiększyć skuteczność można stosować fakultatywny dodatek w postaci wzmacniacza głośności mikrofonu. Jest to mała skrzynka łącząca mikrofon z komputerem w celu wzmocnienia głośności niezbędna dla laptopów i niektórych komputerów stacjonarnych.


Dodatkowe kwestie do rozważenia w przypadku osób uczących się niepełnosprawnych fizycznie

Dla wielu studentów niepełnosprawnych fizycznie fachowa wielostronna ocena stanowi kluczowy punkt wyjścia w myśleniu o sprzęcie oraz samych studentach, a w proces ten powinna być również zaangażowana kadra zajmująca się wsparciem osób niepełnosprawnych. Wielu studentów niepełnosprawnych fizycznie ma potrzeby wykraczające poza sferę kształcenia i ważne jest, aby wszystkie osoby pracujące ze studentem (terapeuci zajęciowi, fizjoterapeuci i logopedzi) byli zadowoleni z wybranego sprzętu. Celem jest praca w oparciu o mocne strony uczącego się i jedynie poprzez konsultacje ze wszystkimi fachowcami pracującymi ze studentem możliwe jest polecenie sprzętu komputerowego, oprogramowania oraz sposobu usadzenia w pełni spełniającego potrzeby tej osoby.

Cała kadra i wszyscy studenci pracujący ze studentem muszą w pełni aprobować decyzję o przyjęciu jakiegoś rozwiązania informatycznego, gdyż istotne jest, by student miał do czynienia ze spójnym podejściem. Jeśli jest to możliwe, można rozważyć okres próbny korzystania z nowego sprzętu. Jest to szczególnie ważne, gdy zasugerowano nieznany zestaw lub nowe procedury. Elementem wstępnych dyskusji powinno być wsparcie zarówno dla kadry jak i dla studenta w okresie próbnym. Ważna jest także możliwość oceny i przeglądu.

Kluczowe znaczenie ma ustawienie sprzętu w taki sposób, aby student mógł go używać wygodnie. Dodatkowe wsparcie mogą dać podpórki na nadgarstki i przedramiona. Uważnie należy rozważyć wysokość klawiatury oraz ekranu – stolik na kółkach z regulowaną wysokością może zapewnić większą elastyczność. Ważne jest, aby użytkownik nie musiał podejmować nadmiernego wysiłku, by widzieć ekran, a jego dłonie wygodnie spoczywały na klawiaturze i myszy/manipulatorze kulkowym/dżojstiku, nie powodując, że musi on się garbić czy też unosić łokcie. Trzymacz kartek lub nachylona powierzchnia robocza może utrzymać książki i robocze zestawy zadań w takiej pozycji, aby były one z łatwością widoczne obok monitora.

Zmieniające się potrzeby

Wielu studentów ustala swoje potrzeby z prowadzącym na początku kursu i trzyma się tych ustaleń. Inni, na przykład studenci z wodogłowiem, mogą potrzebować pomocy i regularnego wsparcia polegającego na uwzględnianiu ich zmieniających się potrzeb. Do grupy tej będą należały również osoby z chorobami o charakterze zwyrodnieniowym lub o zmiennym przebiegu np. stwardnieniem rozsianym,mięśniobólami, dystrofią mięśni, AIDS lub zapaleniem mózgowo-rdzeniowym.

Ocena

Być może niektórym studentom należy dawać elastyczne terminy składania prac lub zezwolić na przystępowanie do egzaminów w osobnym pomieszczeniu tak, aby mogli dyktować tekst osobie zapisującej.


Subjects Potentially Associated with Trudności ruchowe i manualne

General Learning Activities potentially affected by Trudności ruchowe i manualne

Last modified 2007-04-12 12:28 AM
 

Leonardo da Vinci: European Training for the UK Powered by Plone Pencil

This site conforms to the following standards: