Informatyka i trudności z mówieniem
Charakterystyka trudności z mówieniem wpływające na uczenie się i nauczanie
Niektórzy studenci mają poważne trudności w komunikacji werbalnej. Mogą to być problemy z wyrażeniem swoich myśli w sposób mówiony (dysfazja) albo też brak kontroli nad mięśniami zaangażowanymi w proces mówienia spowodowany uszkodzeniem czy schorzeniem np. udarem czy porażeniem mózgowym. Mogą też wystąpić problemy z płynnością mowy, takie jak jąkanie się. Ponieważ nauka mówienia odbywa się głównie poprzez słyszenie mowy, osoby niesłyszące od urodzenia również będą miały trudności komunikacją werbalną. Niezdolność wyrażenia się w sposób precyzyjny może powodować, że osoba z trudnościami tego typu może być postrzegana jako mniej inteligentna niż w rzeczywistości.
Przyczyny trudności w mówieniu mogą być bardzo różnorodne. Niektórzy mogą mieć trudności z ruchem mięśni kontrolującymi mowę, inni nie rozumieją zasad prowadzenia rozmowy lub znaczenia jakiegoś zdania. Niektóre osoby w ogóle nie rozumieją języka lub go nie używają. Istnieją różne terminy opisujące różne typy trudności – w tym trudności fonologiczne, artykulacyjne, dyspraksję werbalnę, dyzartrię, semantyczno-pragmatyczne zaburzenie mowy, zespół Aspergera i mutyzm selektywny. Większość ludzi pokonuje trudności przy odpowiedniej pomocy, jednak jedna na pięćset osób doświadcza poważnych lub długoterminowych problemów.
Studenci mający trudności z mówieniem, najprawdopodobniej wypracowali własne strategie komunikacji oraz sposoby radzenia sobie w różnych sytuacjach, jeszcze przed rozpoczęciem studiów.
Osoby mające poważne dysfunkcje mowy, mogą do komunikowania używać technologii wspierających, np. elektronicznych syntezatorów mowy. Mogą też korzystać z notatników i tabliczek ułatwiających komunikację. Student może też komunikować się przekazując znaki tłumaczowi lub korzystając z pomocy asystenta, spełniającego rolę komunikatora. Języka uczymy się głównie słysząc mowę i mówiąc, a zatem trudności mogą doświadczać zarówno studenci mający problemy słuchowe, jak i osoby z dysfunkcją mowy. Studenci tacy mogą potrzebować dodatkowych zajęć językowych.
Kluczową kwestią, o jakiej pamiętać powinna kadra akademicka jest to, aby brać pod uwagę wszystkie zgłaszane potrzeby studenta z problemami mowy. Należy porozumiewać się ze studentem, wykorzystując wybrany przez niego sposób komunikacji.
Te metody mogą być następnie zaadaptowane tak, aby umożliwić studentowi aktywne uczestnictwo w seminariach i pracach grupowych.
Należy pamiętać, by udzielać wsparcia studentowi z wadą wymowy. Często ci studenci mogą obawiać się ośmieszenia w sytuacji wystąpienia publicznego. Zadaniem nauczyciela i grupy rówieśniczej będzie stworzenie przyjaznej atmosfery.
Jąkanie się
Jąkanie charakteryzuje się pewnymi typowymi cechami, takimi jak:
-
Powtarzanie całych słów, np. „a, a, a potem w lewo”.
-
Powtarzanie pojedynczych dźwięków, np. „chchodź ttutaj”.
-
Wydłużanie dźwięków, np. „czczczczasami wychodzę”.
-
Blokowanie dźwięków, gdy usta są gotowe, ale nie wydobywa się z nich żaden dźwięk.
-
Napięcie na twarzy – w mięśniach wokół oczu, nosa, warg lub szyi.
-
Mogą wystąpić dodatkowe ruchy ciała, gdy podejmowana jest próba wypchnięcia słowa z ust, np. tupanie, zmiana pozycji ciała czy bębnienie palcami.
-
Mogą wystąpić zaburzenia w sposobie oddychania, np. powstrzymywanie oddechu w czasie mówienia lub branie przesadnego wdechu przed mówieniem.
-
Płynność mowy jest najczęściej zaburzona, co może spowodować irytację mówcy i słuchającego.
Czasami osoby jąkające sie mogą przyjąć strategie, będące próbą zminimalizowania lub ukrycia tego problemu, na przykład:
-
Unikanie lub zmienianie słów - mówienie „Zapomniałem, co miałem powiedzieć” lub przechodzenie do innego słowa, gdy zaczyna się jąkanie, np. „W sobotę widziałem mojego br- br- br... moją siostrę”.
-
Unikanie pewnych sytuacji – na przykład ustnych prezentacji lub zabierania głosu podczas seminariów.
Strategie nauczania
-
Dobrym rozwiązaniem może okazać się zorganizowanie na początku semestru spotkania, podczas którego omówione zostaną wszelkie pytania i oczekiwania studentów. Student powinien mieć już wcześniej opracowane własne strategie radzenia sobie w różnych sytuacjach. Powinien również potrafić określić jakie wsparcie może być dla niego korzystne.
-
Należy wyraźnie ustalić jaki sposób komunikacji jest dla studenta najwygodniejszy (pisanie odpowiedzi na kartce, laptopie itp.).
-
W przypadku osób jąkających się, należy zaczynać od pytań pozwalających na proste odpowiedzi. Należy unikać jednak pytań, w których odpowiedzią może być tylko "tak", lub "nie", gdyż mogą one wydawać się protekcjonalne.
-
Należy zadbać o to, by student mający trudnościami z mówieniem, nie był wykluczony z zajęć w grupie i zarządzać tempem dyskusji tak, aby inni studenci nie przerywali jej w niewłaściwy sposób.
-
Gdy studenta trudno jest zrozumieć, należy zachować spokój, obserwować ruchy warg i brać pod uwagę wyraz twarzy oraz język ciała. Należy starać się unikać zgadywania lub uzupełniania zdań za studenta, by przyspieszyć komunikację, chyba że student sam będzie tego oczekiwał (zawsze należy to wcześniej ustalić). Należy zachować takt i delikatność.
-
Należy poprosić studenta o powtórzenie tego, co powiedział, jeśli jego wypowiedź nie była zrozumiała. Następnie należy powtórzyć studentowi usłyszaną treść, by potwierdzić jej zrozumienie.
-
Jeśli mówienie na forum publicznym jest dla studenta szczególnie trudne i pogarsza jego problemy, najlepszym rozwiązaniem może być umożliwienie studentowi wcześniejszego nagrania ustnej prezentacji i odtworzenie jej w czasie zajęć.
-
Na trudności w mówieniu może wpływać stan emocjonalny danej osoby. Mowa jest często wyraźniejsza, gdy dana osoba czuje się pewnie i jest zrelaksowana, co jest jednym z najważniejszych czynników, jakie należy rozważyć komunikując się z osobami z dysfunkcjami mowy. Atmosfera panująca na seminarium, powinna być rozluźniona i naturalna.
-
Studentom z trudnościami komunikacyjnymi wyrażanie się może zabrać więcej czasu niż innym, co wymaga cierpliwości i wyrozumiałości uczących. Należy starać się unikać presji czasowej. Dla niektórych osób szczególnie trudne może być utrzymanie płynnej mowy w sytuacjach stresujących, np. w czasie egzaminów ustnych lub gdy dokonują prezentacji dla reszty grupy. Ponieważ zadania takie z natury rzeczy są ograniczone w czasie, należy zastanowić się, czy nie będzie właściwe dać danej osobie kilka dodatkowych minut na ukończenie zadania tak, by mogła w pełni przekazać swój komunikat.
-
Dla osób z trudnościami w mówieniu, trudna i stresująca może być komunikacja przez telefon. Poczta elektroniczna może być zatem bardziej odpowiednią metodą komunikacji.
-
Być może trzeba będzie zmodyfikować egzaminy ustne tak, by umożliwić studentowi pełne pokazanie swych umiejętności. Wszelkie poczynione alternatywne ustalenia muszą być koordynowane przez uprawnioną osobę zarządzającą egzaminami.
-
Należy pamiętać, że jeśli student ma trudności w mówieniu, nie oznacza to automatycznie, że ma problemy ze słuchem czy zrozumieniem – należy mówić do studentów w sposób naturalny.
Home
Project
Search
Browse
Feedback
References
Contact Us
Site Map
FAQ
Help