Krótko o dysfunkcjach wzroku

Wśród osób z dysfunkcją wzroku wyróżniamy dwie grupy: osoby niewidome i słabowidzące. Stopień obniżenia ostrości wzroku i zwężenia pola widzenia to kryteria oceny uszkodzenia czynności narządu wzroku.
Według kryteriów medycznych za niewidzenie uznaje się:

• całkowity brak wzroku,

• ostrość wzroku nie większą niż 0,05 (zachowana ostrość wzroku nie jest większa niż 5% normalnej),

• zawężenie pola widzenia do 20O, niezależnie od obniżenia ostrości wzroku.

• ostrość wzroku od 0,06 (zachowana ostrość wzroku od 6% do 30% normalnej),

• zawężenie pola widzenia do 30O, niezależnie od ostrości wzroku,

• jednooczność.

Z zawodowego punktu widzenia według T. Majewskiego niewidomymi są osoby, które w pracy zawodowej stosują tzw. techniki pozawzrokowe. W trakcie pracy wykonują więc one wszystkie czynności bazując głównie na pozostałych zmysłach, a wiec na zmyśle dotyku, słuchu, węchu. Są wśród nich:

• osoby całkowicie niewidome,

• osoby niewidome z resztkami wzroku, które są jednak niewystarczające do spełniania wzrokowej funkcji orientacyjnej, kierującej i kontrolującej w przebiegu wykonywania pracy zawodowej.

T. Majewski przedstawia również definicję osoby słabowidzącej z zawodowego punktu widzenia. Jego zdaniem jest to osoba „która, pomimo znacznego uszkodzenia czynności wzrokowych, a wiec obniżenia ostrości wzroku lub zawężenia pola widzenia, wykorzystuje zachowaną zdolność widzenia w orientacji, kierowaniu i kontrolowaniu przebiegu wykonywania pracy zawodowej".
Narząd wzroku może ulec różnego rodzaju uszkodzeniu na wskutek działania rozmaitych czynników wewnętrznych (genetycznych) lub zewnętrznych (urazy).

Uszkodzenie wzroku zwane również defektem wzroku polega na znacznym obniżeniu jego sprawności funkcjonalnej.

Tabela. Najczęściej występujące schorzenia i uszkodzenia powodujące słabowzroczność i ich następstwa funkcjonalne.

Zasada, że każdy student to jednostka posiadająca indywidualne potrzeby znajduje szczególne potwierdzenie w przypadku studentów z dysfunkcjami wzroku, ponieważ strategie sprawdzające się w odniesieniu do jednego studenta, mogą nie sprawdzać się w przypadku innego. Tylko sama osoba z dysfunkcją wzroku jest w stanie naprawdę stwierdzić, co widzi lub czego nie widzi.

Ponieważ studenci często wypracowują swoje własne strategie i techniki radzenia sobie w różnych sytuacjach, jest niezmiernie ważne, by student był aktywnie zaangażowany w dyskusję na temat strategii nauczania właściwych dla swego przypadku.

Zbierając informacje studenci niewidzący i słabowidzący w większym stopniu zdają się na słuch. Osoby niewidzące od urodzenia być może nie skorzystały z nieformalnych możliwości nauki czytania na przykład poprzez doświadczenie znaków i etykiet w codziennym życiu. Dysponują one również ramami konceptualnymi takich pojęć jak odległość, wymiary i skala, które nie pochodzą z obrazów wzrokowych. Osoby niewidzące od urodzenia być może nie miały też możliwości zbierania codziennych informacji praktycznych o otaczającym ich świecie, co jest czymś oczywistym dla osób widzących.

Szczegółowo o dysfunkcjach wzroku wpływających na uczenie się i nauczanie

Odbiór informacji w trakcie wykładów

Studenci zdani na nagrywanie wykładów w celu pozyskania informacji będą potrzebować przełożenia materiału wizualnego na formę słuchową. Trzeba zatem pomyśleć o tym, jaki jest najlepszy sposób przekazywania informacji z diagramów, wykresów, tabel i innych złożonych materiałów wizualnych. Jeśli w Państwa organizacji jest specjalista od spraw niepełnosprawności, rozsądnie będzie to z nim omówić.

Studenci z różnymi dysfunkcjami, np. narządu wzroku, mogą chcieć dokonywać zapisu informacji poprzez nagrywanie czy używanie materiałów w języku Braille’a. Kierowanie studentów na witrynę internetową jest przydatne, jeśli informacje na niej zawarte zaprojektowano w sposób dostępny wzrokowo oraz jeśli student posiada odpowiedni sprzęt lub oprogramowanie do odczytu tych treści. Wykładowcy powinni udostępniać studentom płytkę, wydruk materiału z wykładu lub też kopie slajdów. Dzięki temu osoby mające trudności językowe będą mogły skupić się na słuchaniu.

Uczestnictwo w seminariach/konsultacjach

Studenci mający trudności wzrokowe ograniczające ich zdolność dotarcia do tekstu mogą zostać narażeni na wykluczenie, gdy w trakcie seminarium trzeba coś przeczytać. Mogą oni również doświadczać trudności w zakresie komunikacji twarzą w twarz, jeśli nie są w stanie odczytać komunikatów przekazywanych językiem ciała. Przyzwyczajenie się studenta do głosów innych uczestników seminarium może zabrać trochę czasu i dlatego warto pamiętać o konieczności przedstawiania każdego mówcy. Pomocne jest także zapewnienie wszelkich materiałów tekstowych w formacie dostępnym, przed seminarium, nawet jeśli wykracza to poza zwyczajową praktykę uczącego.

Zajęcia praktyczne

Istnieją pewne dość oczywiste i niezaawansowane techniczne sposoby modyfikacji czy przystosowania sprzętu, które pozwalają studentom z różnymi dysfunkcjami na uczestnictwo w zajęciach praktycznych. Wśród nich można wyróżnić: słuchową prezentację informacji wizualnych, taktyczne pokazywanie informacji wizualnych (np. kubki z wypukłymi oznaczeniami), zaciski i inne przyrządy do trzymania elementów sprzętu, ręczne podświetlane lupy. Przykłady takich innowacji będą się najprawdopodobniej mnożyć, ponieważ korzysta z nich coraz większa liczbę osób, które mimo dysfunkcji wzroku pracują zawodowo.

Staże, studia zagranicą i wycieczki terenowe

Jednostki organizujące staże, wycieczki terenowe lub studia zagranicą dla studentów z różnymi dysfunkcjami będą musiały przemyśleć i najlepiej omówić z nimi różnice pomiędzy nowym otoczeniem i warunkami do jakich zostali oni przyzwyczajeni w trakcie swoich studiów. Czasem użycie sprzętu, ustalenia lub pomoc osobista mogą w sposób znaczący ułatwić studentom odnalezienie się z nowym środowisku.

Przenośny komputer z syntezatorem mowy podłączony do projektora danych może pozwolić niewidzącemu nauczycielowi stażyście wykonać czynnościowy odpowiednik pisania kredą na tablicy. To ostatnie rozwiązanie może w oczywisty sposób znaleźć zastosowanie w innych kontekstach roboczych obejmujących prezentacje.

Fakt, iż być może trzeba będzie znaleźć źródła finansowania zakupu dodatkowego sprzętu, uwypukla konieczność planowania i rozpoczęcia przygotowań na długo przed terminem stażu.

Studenci niepełnosprawni stanowią atut kursów, w których uczestniczą, gdyż istotne jest przypomnienie o różnorodności ludzkiego doświadczenia. Warto skupiać się na istotnych korzyściach płynących z organizacji stażu w sposób zapewniający bezpieczną integrację studentów niepełnosprawnych, nie należy koncentrować się wyłącznie na problemach.

Ocena

Wobec osób z różnym rodzajem niepełnosprawności być może trzeba będzie zmodyfikować sposób przeprowadzania egzaminów do formy alternatywnej, dostosowanej do typu zaburzeń studenta.

Studenci mający trudności wzrokowe mogą potrzebować dokumentów egzaminacyjnych przygotowanych w języku Braille'a, w formie taśmy czy z powiększonym druk. Alternatywnie pytania czy tytuły zadań można przekazać na płytce, jeśli uczelnia/wykładowca dysponują odpowiednią technologią dostępową. Można je również studentowi przeczytać.

Niektórzy studenci mogą być zdani na sprzęt, aby sprostać wymogom egzaminu. Do wykonania zadania student może potrzebować magnetofonu, komputeru czy pomocy asystenta.

Cechy charakterystyczne wpływające na uczenie się i nauczanie

Zapewnij wystarczająco dużo czasu, aby omówić ze studentem jego potrzeby przed pierwszą sesją nauczania.

Robienie notatek/Wykłady

Niektórzy studenci mogą potrzebować magnetofonu do zapisu wykładów/dyskusji. Oznacza to, że student musi zdać się na to, co słyszy, co z kolei wymaga zdolności koncentracji i dobrej pamięci oraz praktyki. Dodatkowo przeglądanie materiału jest utrudnione, stąd też student musi być dobrze zorganizowany. Niektórzy studenci mogą również potrzebować skorzystać z pomocy osoby robiącej notatki. Studentów należy zachęcić do siadania w miejscu, w którym słyszą/widzą (dotyczy to osób z resztkowymi funkcjami narządu wzroku). Wszystkie informacje zapisane na slajdach i prezentowane na rzutniku należy podać ustnie. Materiały kursowe i przeznaczone do czytania powinny być dostępne na długo przed sesją nauczania (warto pamiętać o dodatkowo powiększonym druku, w zależności od potrzeb). Wcześniejsze zapewnienie materiałów (np. wykazów lektur) pozwoli studentom na sporządzenie kopii treści w języku Braille’a lub na taśmie, jeśli jest to konieczne.

Read more detailed information about this impairment. Remember you can use the back button to return to this page.

Teaching strategies associated with Wzrokowe

Strategie nauczania

Przedstawiane tu strategie stanowią sugestie dotyczące nauczania włączającego. Niniejszego wykazu nie należy uważać za wyczerpujący, warto również pamiętać, że wszystkie osoby uczące się stanowią odrębne jednostki i coś, co sprawdza się w odniesieniu do jednej z nich, niekoniecznie będzie równie właściwe w stosunku do innej. Mogą Państwo również zechcieć skontaktować się ze specjalistą ds. niepełnosprawności w Waszej instytucji, który przekaże więcej informacji. Jeśli dysponują Państwo jakimiś sprawdzonymi pomysłami, które można dodać do naszej listy, prosimy o przekazywanie wszelkich sugestii pocztą elektroniczną na adres bsn@adm.uj.edu.pl

Potential Challenges to the Achievement of Learning

• Trudności organizacyjne

• Trudności ruchowe i manualne