Krótki opis zaburzeń autystycznych

Autyzm to zaburzenie rozwojowe, którego skutki odczuwalne są przez całe życie. Związane jest ono ze sposobem, w jaki osoba komunikuje się i postrzega otaczających ją ludzi. Zaburzenie to dotyczy szerokiego zakresu skomplikowanych zachowań: deficytów w rozumieniu i ekspresji języka, deficytów w rozwoju motorycznym, wadliwego spostrzegania i oceniania rzeczywistości oraz niezdolności do funkcjonowania w sytuacjach społecznych. Dzieci i dorośli z autyzmem doświadczają trudności w interakcjach dnia codziennego. Ich umiejętność nawiązywania przyjaźni, jak również rozumienia emocji innych osób jest bardzo ograniczona.

Charakterystyczne dla osób z autyzmem są wzory powtarzalnego zachowania i opór na zmiany. Prawidłowo funkcjonują w środowisku ustabilizowanym, w którym panuje rutyna.

Szczegółowy opis zaburzeń autystycznych

Osoby autystyczne często mają problemy w nauce. Studenci z zaburzeniami autystycznymi mogą doświadczać trudności, które w sposób znaczący będą negatywnie wpływać na ich naukę.

Wyróżniamy trzy podstawowe sfery trudności, które znane są częściej pod nazwą „triada zaburzeń”:

• Interakcje społeczne – trudność w kontaktach międzyludzkich, np. osoby autystyczne sprawiają wrażenie powściągliwych i obojętnych. Wynika to z braku potrzeby emocjonalnego kontaktu z ludźmi. Osoby autystyczne nie reagują na obecność innych ludzi, co wynika z deficytów w zdolnościach do korzystania z sygnałów społecznych.
• Komunikacja społeczna – trudność w komunikacji werbalnej i niewerbalnej, np. nie rozumieją w pełni znaczenia podstawowych gestów, wyrazu twarzy czy tonu głosu, czyli podstawowych kodów społecznych.
• Wyobraźnia – trudność w rozwijaniu umiejętności interpersonalnych oraz wyobraźni, np. osoby takie mają ograniczoną sferę wyobraźni

Syndrom Aspergera

Zwany również Zespołem Aspergera, polega na znacznym i utrzymującym się upośledzeniu interakcji społecznych. Wyraża się to w stereotypowych, powtarzających się zachowaniach i sztywnym trzymaniu się rutyny.

Osoby z syndromem Aspergera mają trudności w odczytywaniu sygnałów komunikacji, które większość z nas uważa za oczywiste. W rezultacie, mają one trudności z wchodzeniem z interakcje z innymi. Poza tym osoby z syndromem Aspergera mają zazwyczaj mniej problemów z językiem, niż osoby autystyczne. Często mówią płynnie, choć ich słowa mogą wydawać się czasem zbyt formalne lub sztywne. Co więcej, osoby z syndromem Aspergera wydają się nie mieć problemów w nauce, co również odróżnia to zaburzenie od autyzmu.

Syndrom Aspergera to forma autyzmu i dlatego wiele śladów autyzmu jest w nim rozpoznawanych, np.:

• trudność w komunikacji – osoby mogą mówić płynnie, lecz zupełnie ignorować reakcję słuchaczy, mogą wygłaszać nieskończenie długie monologi, nie patrząc na zainteresowanie odbiorców, mogą też wydawać się nie wrażliwi na uczucia innych. Pomimo zdolności językowych, osoby z syndromem Aspergera mogą używać języka w sposób zbyt precyzyjny lub zbyt dosłowny – wszelakie dowcipy lub humor, jak również przesadny język, mogą okazać się problematyczne,
• trudność w tworzeniu związków społecznych – w przeciwieństwie do osób z klasycznym autyzmem, które często sprawiają wrażenie zamkniętych w sobie oraz nie zainteresowanych światem zewnętrznym, osoby z syndromem Aspergera chcą być towarzyskie i korzystać w pełni z uroków kontaktów międzyludzkich. Równocześnie, nadal nie rozumieją w pełni sygnałów komunikacji niewerbalnej, np. wyrazu twarzy, co sprawia, że jest im trudno nawiązać i utrzymać kontakty towarzyskie z osobami nieświadomymi ich potrzeb,
• brak wyobraźni i kreatywności – osoby z syndromem Aspergera, które zwykle doskonale rozumieją fakty, często nie potrafią myśleć w sposób abstrakcyjny,

Powyższe wskazówki tłumaczą, dlaczego osoby ze zdiagnozowanym syndromem Aspergera uczęszczają do szkół publicznych, gdzie wraz z odpowiednim wsparciem i zachętą osiągają dobre wyniki w nauce.

Osoby z syndromem Aspergera cechuje niemal obsesyjne zainteresowanie zbieractwem lub innego rodzaju hobby. Najczęściej polega to na zestawianiu lub zapamiętywaniu pewnych faktów, np. rozkładów jazdy pociągów, zwycięstw w gonitwach konnych lub wymiarów kościołów, czy katedr. Przy odpowiedniej zachęcie, możliwe jest rozwinięcie tych zainteresowań w taki sposób, by osoby z syndromem Aspergera mogły podjąć pracę lub rozpocząć studia zgodne z ich predyspozycjami.

Osoby te mogą również odczuwać niezadowolenie z wprowadzania wszelkiego rodzaju zmian i często preferują układać swój dzień według ustalonego planu. Jeśli pracują wiele godzin, wtedy każde nieoczekiwane opóźnienie (takie jak np. korek w mieście lub spóźniony autobus), może je wystraszyć i zdenerwować.

Wszystkie wyżej wymienione cechy należą do najczęściej występujących objawów zespołu Aspargera, należy jednak pamiętać, że każda osoba jest inna i cechy te mogą się zmieniać lub jedna może przeważać nad pozostałymi.

Cechy wpływające na naukę i nauczanie

Studenci z zaburzeniami autystycznymi mogą mieć pewną przewagę nad pozostałymi studentami jeśli chodzi o pewne obszary życia uczelnianego, np.:

• Niektóre osoby z zaburzeniami autystycznymi mają nadzwyczajną pamięć i/lub naturalną łatwość w posługiwaniu się komputerem – obie te cechy umożliwiają im dobry start edukacyjny.
• Łatwiej będzie im opanować styl formalny, wymagany w esejach akademickich.
• Potrafią szczegółowo badać dane obszary wiedzy.
• Potrafią być silnie zmotywowani i niezależni.  
• Potrafią być jednomyślni w dążeniu do wytyczonego celu.
• Osoby takie są często oryginalne i kreatywne, a zadania, które zostały im powierzone wykonują w sposób niezwykle precyzyjny.

Studenci z zaburzeniami autystycznymi mogą jednak wykazywać pewne cechy, które będą mieć negatywny wpływ na ich naukę, np.:

• trudność w kontaktach z innymi studentami i nauczycielami,
• niezrozumienie i naiwność w obrębie kontaktów społecznych,
• poczucie strachu w kontaktach z innymi,
• rutyna jako główny pęd do działania i niechęć dla nagłych zmian,
• słabe umiejętności organizacyjne,
• łatwość dystrakcji,
• mylenie zagadnień istotnych z nieistotnymi,
• nadmierne skupianie się na szczegółach.

Studenci z zaburzeniami autystycznymi ciężko odnajdują się podczas prac grupowych, ponieważ mają podstawowe trudności w interakcjach z innymi. Mogą ignorować wiadomości przekazywane językiem ciała, wyrazem twarzy lub tonem głosu; mogą też czynić uwagi, które wydają się nieodpowiednie do kontekstu rozmowy, często mają trudności w przystosowaniu się do różnego typu odbiorców.

Studenci z zaburzeniami autystycznymi są bardziej skłonni używać dosłownego języka, ponieważ trudno im zrozumieć metafory, żarty, czy pojęcia abstrakcyjne. Ich niemożność abstrakcyjnego myślenia i dostosowania się do sytuacji może przejawiać się między innymi powielaniem rutynowych działań lub demonstrowaniem pewnych zachowań takich jak siadanie zawsze na tym samym miejscu. Osoby takie mogą doświadczać strachu w sytuacjach, w których nie mogą do końca przewidzieć.

Read more detailed information about this impairment. Remember you can use the back button to return to this page.

Teaching strategies associated with Autyzm

Są to strategie zalecanie w nauczaniu. Lista zamieszczona poniżej nie powinna być jednak uważana za skończoną; należy pamiętać, że każdy student jest inny i dlatego to, co wydaje się dobre dla jednej osoby, nie zawsze musi być odpowiednie dla innej. W celu uzyskania dodatkowych informacji, prosimy o skontaktowanie się z Biurem ds. Osób Niepełnosprawnych. Jeśli będziecie Państwo chcieli podzielić się z nami swoimi uwagami, prosimy o przekazywanie sugestii na adres: bsn@adm.uj.edu.pl

• Zagwarantuj odpowiednią ilość czasu, aby skonsultować się ze studentem przed/w trakcie zajęć.
• Na ile to możliwe, należy stworzyć studentowi stałe, w miarę statyczne miejsce i stanowisko pracy z ograniczoną ilością bodźców w postaci hałasu, czy ostrego światła.
• Student powinien otrzymywać jasne i precyzyjne polecenia oraz instrukcje do wykonywanych zadań.
• Studenci z zaburzeniami autystycznymi będą potrzebować pomocy w odnalezieniu się w nowym środowisku. Warto zapewnić im wsparcie podczas ćwiczeń i wykładów, pomóc im w organizowaniu pracy i ustalaniu formy egzaminów. Bardzo ważne jest również wsparcie ze strony rówieśników i zapewnienie wszelkich udogodnień technicznych.  

Przejście do nowego środowiska i odnalezienie się w nim

Studenci mogą potrzebować:

• dłuższego czasu na wdrożenie się w funkcjonowanie w nowej instytucji, czy nowym miejscu pracy,
• pomocy w orientacji w terenie, np. map z trasami przejścia pomiędzy budynkami,
• pomocy w zrozumieniu planu zajęć, np. pisemnego wyjaśnienia informacji o nauczycielach i salach.

Wsparcie

W niektórych sytuacjach studenci mogą korzystać z pomocy osobistego asystenta, który:

• udzieli im wsparcia podczas wykładów,
• pomoże w rozwiązywaniu zagadnień organizacyjnych,
• udzieli wsparcia podczas samodzielnej nauki, pn. w bibliotece,
• ułatwi komunikację z rówieśnikami i kadrą akademicką.

Wsparcie w czasie zajęć:

• redukcja potencjalnych problemów, np. zbyt mocnego światła, czy zbyt głośnych dźwięków,
• rozplanowanie miejsca w sali i sprawdzenie indywidualnych preferencji studenta (niektórzy wolą siedzieć plecami do ściany, inni przy drzwiach),
• podkreślanie ważnych informacji, np. w notatkach z wykładów, czy spisie lektur,
• dostarczenie pisemnych streszczeń z najważniejszymi zagadnieniami, np. z dyskusji czy spotkań,
• komunikacja e-mailowa lub pisemna,
• zapewnienie regularnych przerw studentom, którzy mogą ich potrzebować.

Wsparcie organizacyjne

• Rozkład i harmonogram zajęć.
• Listy z zadaniami do wykonania.

Wsparcie socjalne

Czasami wyżej wymienione działania nie wystarczają i student potrzebuje dodatkowego wsparcia. Zalecana jest pomoc mentora – osoby wybranej z grupy rówieśniczej.

Potential Challenges to the Achievement of Learning

• Trudności organizacyjne

• Trudności z pamięcią