Pedagogika i trudności ruchowe i manualne
Studenci mający trudności w zakresie sprawności ruchowej lub manualnej, mogą łatwo się męczyć. Niektórzy z nich mogą doświadczać znacznego bólu, który sam w sobie może być dokuczliwy i może się nasilać, gdy są zmęczeni. Ból można zminimalizować lekami, jednak ich stosowanie może mieć czasem niekorzystne skutki uboczne.
Większość schorzeń charakteryzuje się stabilnością, lecz niektóre (np. dystrofia mięśni czy stwardnienie rozsiane), mają charakter zwyrodnieniowy lub mogą zmieniać się wraz z upływem czasu. Schorzenia kończyn górnych (w tym RSI, czyli zespół urazów wywołanych jednostronnym, chronicznym przeciążaniem kończyn górnych na odcinku dłoń-bark) można wyleczyć, jeśli zostaną one zdiagnozowane na wczesnym etapie - w przeciwnym razie stają się chorobami przewlekłymi. Niektórzy studenci mogą mieć trudności ze sprawnością rąk, wpływające na ich zdolność pisania lub wykonywania innych precyzyjnych zadań ruchowych. W przypadku niemal wszystkich tych dysfunkcji trudności te nie mają jednak wpływu na podstawową zdolność uczenia się.
Studenci mający trudności manualne (podobnie jak ci z niektórymi innymi trudnościami), mogą dokonywać zapisu informacji w formie nagrania. Wykładowcy w miarę możliwości powinni przekazywać studentom konspekt wykładu, jego wydruk, bądź też kopie slajdów. Dokonywanie zapisu wykładu nie jest dla studentów łatwe, muszą oni bowiem wypracować system odzyskiwania danych z nagrania, co zabiera dużo czasu. Forma elektroniczna nagrania umożliwia studentowi zatrzymanie nagrania i powtórzenia danej części. W ten sposób student ma możliwość zrobienia notatek i ich katalogowania.
Student powinien poprosić o zgodę na nagrywanie prowadzącego, jak również napisać oświadczenie o wykorzystaniu nagrań wyłącznie do celów dydaktycznych.
Prowadzący zajęcia powinni pamiętać, iż oznacza to o wiele więcej wysiłku ze strony takiego studenta.
Należy również zauważyć, że często to ci studenci mają najlepsze i najbardziej przydatne zapiski.
Zapewnienie kopii notatek wykładowych, slajdów i wszelkich użytych przykładów jest najlepszym rozwiązaniem, które pozwoli wielu studentom zwiększyć poziom zrozumienia i zapamiętania materiału omawianego w czasie wykładu.
Zajęcia praktyczne
Istnieją pewne niewymagające zaawansowanych technologii sposoby modyfikacji bądź adaptacji sprzętu pozwalające studentom z różnymi rodzajami niepełnosprawności na uczestnictwo w zajęciach praktycznych. Oto przykłady: słuchowe przekazy informacji wizualnych (np. mówiące termometry), dotykowe przekazy informacji wizualnych (np. kubki z wypukłymi oznaczeniami), zaciski ręczne podświetlane lupy oraz inne przyrządy służące do trzymania sprzętu.
Strategie i sprzęt
Ogólne
Studenci z niesprawnością ruchową mogą potrzebować asystenta do robienia notatek, pomocy przy doświadczeniach, noszenia lub otwierania za nich książek. Jeśli pomoc takiej osoby wykorzystywana jest często, powinna ona być odpowiednio przeszkolona tak, by notatki przez nią sporządzane w pełni odpowiadały potrzebom osoby niepełnosprawnej, która będzie je odczytywać.
Technologie informatyczne
Dla osób, które mogą używać rąk w ograniczony sposób lub w ogóle nie są w stanie ich używać, istnieje cała gama zarówno specjalistycznego jak i ogólnego sprzętu, który może być pomocny. Do wsparcia w zakresie robienia notatek użyteczne mogą być dyktafony. Przystosowane klawiatury lub oprogramowanie mogą mieć kluczowe znaczenie dla osób, które nie są w stanie pisać tak dobrze lub tak szybko jak inni. Klawiatury można dostosować do konkretnych potrzeb danego użytkownika, np. mogą być one powiększone, mieć inny kształt. Można je także całkowicie zastąpić wskaźnikiem.
Dostępne jest oprogramowanie przewidujące to, co pisze student z kilku pierwszych liter słowa, co jest szczególnie przydatne dla osób, które piszą wolno. Coraz bardziej przydatne i powszechne staje się obecnie oprogramowanie rozpoznające głos.
Dla osób niepełnosprawnych fizycznie i ruchowo środowisko nauki na uczelni często odbiega od ideału. Miejsca nauki mogą być zatłoczone, panować może w nich niesprzyjająca temperatura, a toalety dla niepełnosprawnych mogą być zbytnio oddalone. Dlatego też najlepszym rozwiązaniem może być posiadanie komputera z dostępem do Internetu w domu, a zatem w środowisku, które w pełni odpowiada indywidualnym potrzebom.
Studenci poruszający się na wózku lub mający schorzenia kręgosłupa, mogą potrzebować specjalnie zaprojektowanych krzesłeł i odpowiednio wyprofilowanych ławek.
Dostępna jest cała gama oprogramowania i urządzeń zewnętrznych, które mogą uwzględniać indywidualne preferencje, na przykład stanowi alternatywę dla tradycyjnej klawiatury i myszy.
Technologia tego typu obejmuje:
-
nagłowne wskaźniki lub myszy (zwłaszcza optyczne),
-
programy narzędziowe zapewniające dostępność klawiatury/myszy dla użytkowników niepełnosprawnych,
-
klawiatury z nakładką,
-
przewidujące edytory tekstu,
-
systemy skanujące,
-
panele dotykowe,
-
manipulatory kulkowe i dżojstiki,
-
systemy rozpoznawania mowy.
Ostateczny wybór zależy od wymagań użytkownika oraz jego poczucia komfortu przy korzystaniu z danej technologii.
Wybór komputera
W niektórych przypadkach najlepszy jest komputer stacjonarny, gdyż ma on stosunkowo duże klawisze i osobną myszkę. Z drugiej jednak strony, dla osoby poruszającej się na wózku lub studenta wymagającego dostępu do urządzeń informatycznych w kilku różnych miejscach lepszy może być komputer przenośny (laptop).
Gdy student musi nosić książki i sprzęt po całym kampusie, problemem może stać się ich ciężar. AlphaSmart to niedrogie i lekkie rozwiązanie. Model podstawowy ma normalnych rozmiarów klawiaturę, oprogramowanie przetwarzające tekst oraz wbudowany wyświetlacz, który umożliwia przewijanie. Posiada również słownik synonimów, funkcję sprawdzania pisowni, kalkulator, kalendarz oraz funkcję zarządzania informacjami prywatnymi. Fakultatywne dodatki obejmują wbudowany napęd dysku, port na podczerwień na potrzeby drukowania oraz funkcje pozwalające na podłączenie się do Internetu. Problemem może się tu jednak okazać mały rozmiar ekranu.
Wskaźniki myszy i klawiatury
W przypadku większości komputerów kontrola nawigacji po ekranie najczęściej odbywa się poprzez użycie myszy oraz klawiatury służącej do wprowadzania znaków, przy czym oba te sposoby mogą stanowić przeszkodę dla niektórych studentów. Istnieje jednak wiele odmian tradycyjnej klawiatury. Niektóre - te z dużymi klawiszami, są wystarczająco odporne, by wytrzymać mocne uderzenia i zapewniają układ ABC lub Qwerty (np. Big Keys). Alternatywą są małe klawiatury z wbudowanymi manipulatorami kulkowymi i podpórkami na nadgarstki, co może stanowić idealne rozwiązanie dla studentów, którzy poruszają dłońmi w ograniczonym zakresie. Blokady klawiszy są dostępne dla różnych klawiatur i mogą one pomóc studentom, których ręce drżą przy umiejscowieniu właściwego klawisza.
Inne urządzenia zewnętrzne
Panele dotykowe, dżojstiki i manipulatory kulkowe mogą być pomocne dla tych, którzy nie są na tyle sprawni, by być w stanie używać tradycyjnej myszy do przekazywania komputerowi instrukcji. Jeśli urządzenia te da się podłączyć tak samo jak standardową mysz, powinny one pracować bez żadnych dodatkowych dostosowań, poza zmianą ustawień prędkości myszy w panelu sterowania komputera. Dla osób, które uważają, że są w stanie poruszać myszką, lecz nie mogą kontrolować jej przycisków, istnieją interfejsy myszy np. SEMERC Mouser, pozwalające na wyłączenie przycisków myszy i zastąpienie ich w razie konieczności przełącznikami zewnętrznymi.
Zaletą dżojstika jest to, że jest on często elementem znanym użytkownikowi wózka. Plusem panelu dotykowego jest zaś to, że do jego działania wystarczy lekki dotyk, co ma niebagatelne znaczenie dla osób z ograniczeniami ruchowymi i wytrzymałościowymi.
Oprogramowanie i ustawienia
Elementami standardowego środowiska Windows jest kilka opcji mogących poprawić dostępność dla uczących się osób niepełnosprawnych fizycznie, np. spowolnianie prędkości myszy lub użycie opcji lepkie klawisze, umożliwiającej użytkownikowi naciskanie klawiszy jeden po drugim, zamiast trzymania wciśniętych dwóch klawiszy jednocześnie. Spowolnianie klawiaturowej szybkości powtarzania znaków może pomóc użytkownikom doświadczających drżenia rąk uniknąć wpisywania serii niechcianych liter. Alternatywą jest tu filtr ustawień klawiszy w opcjach Dostępność w Windows, co zatrzymuje powtarzanie liter.
Skróty klawiaturowe
Mogą one ułatwić użytkownikowi wykonanie wielu żądanych funkcji np. zapisywanie lub kopiowanie pliku, czy też usuwanie części podświetlonego tekstu. Oprócz setek standardowych skrótów użytkownicy mogą również tworzyć swoje własne w zakresie działań lub sekwencji, których wykonanie jest dla nich trudne. Tak więc możliwe jest używanie komputera bez myszy lub podobnego urządzenia. W przypadku niektórych studentów wystarczy zaledwie drobne dostosowanie ustawień, inni zaś mogą potrzebować więcej wsparcia.
Przewidujące edytory tekstu
Mogą one być pomocne w zmniejszeniu liczby uderzeń klawiszy koniecznych do stworzenia dokumentu. Użytkownik wpisuje pierwszą literę żądanego słowa, a na ekranie pojawiają się sugestie dotyczące wyboru. Im częściej wybierane jest jakieś słowo, tym szybciej oprogramowanie uczy się kluczowego słownictwa na dany temat.
Jednakże przewidujące oprogramowanie przetwarzające tekst nie nadaje się dla wszystkich użytkowników i może spowolnić proces tworzenia tekstu.
Niektóre oprogramowanie pozwala na wyświetlenie klawiatury na ekranie (słowa można tworzyć klikając myszą na poszczególne litery). Może być to przydatne uczącym się, którzy uważają, że wysiłek przyciskania klawisza ogranicza ilość tekstu, jaką mogą napisać, lub użytkownikom przełączników, którzy nie są w stanie korzystać z żadnego rodzaju fizycznej klawiatury.
Rozpoznawanie mowy
Dla wielu studentów może być ono nieocenione. Jednak czasami mają oni kłopot z mówieniem wystarczająco głośno, by komputer ich usłyszał i często wzorzec ich mowy waha się w zależności od pory dnia oraz poziomu zmęczenia. Aby zwiększyć skuteczność, można stosować fakultatywny dodatek w postaci wzmacniacza głośności mikrofonu. Jest to mała skrzynka wzmacniająca głośność, łącząca mikrofon z komputerem, niezbędna dla laptopów i niektórych komputerów stacjonarnych.
Dodatkowe kwestie do rozważenia w przypadku osób uczących się niepełnosprawnych fizycznie
Kluczowe znaczenie ma ustawienie sprzętu w taki sposób, aby student mógł go używać wygodnie. Dodatkowe wsparcie mogą dać podpórki na nadgarstki i przedramiona. Należy dostosować wysokość klawiatury oraz ekranu – stolik na kółkach z regulowaną wysokością może zapewnić większą elastyczność. Ważne jest, aby użytkownik nie musiał podejmować nadmiernego wysiłku, by widzieć ekran a jego dłonie wygodnie spoczywały na klawiaturze i myszy/manipulatorze kulkowym/dżojstiku, nie powodując, że musi on się garbić czy też unosić łokcie. Nachylona powierzchnia robocza może utrzymać książki i zestawy zadań w takiej pozycji, aby były one z łatwością widoczne obok monitora.
Zmieniające się potrzeby
Studenci powinni ustalać swoje potrzebyz prowadzącym na początku kursu. Są jednak osoby, których potrzeby będą zmieniać się w trakci studiów, i które będą potrzebowały regularnego wsparcia. Do tej grupy należeć będą studenci z chorobami o charakterze zwyrodnieniowym lub o zmiennym przebiegu np. stwardnieniem rozsianym, mięśniobólami, dystrofią mięśni, AIDS lub zapaleniem mózgowo-rdzeniowym. Należy zawsze brać pod uwagę ich potrzeby.
Ocena
W przypadku osoby z niesprawnymi rękami egzamin pisemny może być przeprowadzony przy użyciu komputera lub w obecności asystenta, który będzie wpisywał odpowiedzi za zdającego. Egzamin w tej formie powinien być przedłużony w zależności od dysfunkcji studenta.
Egzamin ustny, o ile student nie ma innych sprzężonych dysfunkcji, może być przeprowadzony tak jak w przypadku pozostałych studentów.
Home
Project
Search
Browse
Feedback
References
Contact Us
Site Map
FAQ
Help