AMERYKANISTYKA I ADHD

W skrócie o ADHD
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) zwany zespołem hiperkinetycznym lub zespołem nadpobudliwości psychoruchowej, to specyficzna jednostka neurologiczna charakteryzująca się występowaniem trwałych wzorców zachowania, utrzymujących się przynajmniej przez sześć miesięcy, a przejawiających się:

• zaburzeniami koncentracji uwagi, 
• nadmierną impulsywnością,
• nadruchliwością.

Istotą tego zaburzenia są:

• niepohamowana chęć ruchu,
• nadmierna ekspresja siły reakcji,
• skłonność do zachowań stereotypowych, np. kiwania się, drapania,
• obniżona zdolność do koncentracji i wytrwałości,
• rozproszenie uwagi,
• nadwrażliwość na bodźce,
• potrzeba silnych i wciąż nowych wrażeń,
• pośpiech i pochopność myślenia,
• nieprawidłowe pojmowanie związków logicznych,
• częste zmiany zdania i raz podjętej decyzji,
• nieumiejętność przestrzegania reguł współżycia w grupie,
• słaba wola.

Charakterystyczne objawy zespołu ADHD występują w trzech sferach:

• ruchowej- nadmierna aktywność fizyczna;
• sensorycznej- nadwrażliwość zmysłów;
• poznawczej- trudności z koncentracją uwagi.

Sukces akademicki studenta często zależy od jego umiejętności skupienia i wychwytywania informacji słownych przekazywanych przez nauczyciela. Student z ADHD, który nie może sprostać tym wymaganiom, będzie miał trudności w funkcjonowaniu w typowym środowisku akademickim. Czynności kojarzone z wszelkiego rodzaju nabywaniem informacji, odrabianiem zadań domowych oraz udziałem w dyskusjach z nauczycielem i innymi członkami grupy, mogą okazać się zadaniami potencjalnie problematycznymi dla studenta z ADHD.

Student z ADHD może doświadczać trudności w czasie ćwiczeń lub wykładów, dlatego należy wprowadzać pewne udogodnienia dla tych osób, umożliwiające im najbardziej optymalne funkcjonowanie na zajęciach. W tym celu warto pytać studentów, które miejsca w sali są dla nich najbardziej odpowiednie. Osoby takie mogą również pracować w parze z innym studentem, co pozwoli im rozwinąć umiejętności współpracy lub, jeśli pozwala na to powierzchnia sali, pracować osobno, z dala od pozostałych studentów. Każdy student będzie preferował inny scenariusz, dzięki któremu będzie mógł uzyskać lepsze rezultaty i dlatego tak ważna jest otwarta komunikacja między nauczycielami, a studentami.

ADHD jest jednym z najczęstszych zaburzeń okresu dzieciństwa i dojrzewania. Charakteryzuje się impulsywnością, nadruchliwością oraz/lub zaburzeniami uwagi. ADHD nie zawsze przejawia się tak samo u wszystkich osób zdiagnozowanych -  można wyróżnić trzy główne kombinacje cech charakterystycznych dla tego zaburzenia:

• typ z przewagą nadruchliwości i impulsywności,
• typ z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi,
• typ mieszany (występujący w większości przypadków ADHD).

Nadruchliwość i impulsywność mogą oznaczać niepokój, trudności z cichą interakcją, przeszkadzanie innym. Cechy charakteryzujące zaburzenia koncentracji uwagi to dezorganizacja pracy, zapominanie i trudności w skupieniu uwagi, również w czasie zajęć lub nauki. Zachowania te są najczęściej wykrywane już we wczesnym dzieciństwie i nie można ich utożsamiać z brakiem wychowania. Podczas gdy zachowania związane z ADHD występują do pewnego stopnia u każdego z nas, różnica pomiędzy ADHD i normalnym zachowaniem, polega na stopniu problemu i trudnościach jakie z niego wynikają. Najczęściej zaburzenia te przeszkadzają samemu studentowi w efektywnym uczestniczeniu w zajęciach. Nie zawsze jednak ma on wypracowane sposoby radzenia sobie z nimi.

Na uniwersytetach amerykańskich liczba studentów z ADHD zaczyna przewyższać liczbę studentów z zaburzeniami psychicznymi, choć liczby te są nadal niskie w Wielkiej Brytanii. ADHD pozostaje nadal zaburzeniem kontrowersyjnym - często pojawia się wątpliwość, czy rosnące statystyki, nie są spowodowane zbyt częstym diagnozowaniem przypadków jako ADHD. Niezależnie od rzeczywistości studenci, którzy cierpią na ADHD lub stany zbliżone, zwykle sprawiają poważne problemy kadrze uczącej, ponieważ często doświadczają poważnych trudności w nauce.

Zaburzenia psychiczne są w pewnym stopniu ukrytymi niepełnosprawnościami. Studenci nie często decydują się na wyjawienie swojej choroby i należy to uszanować. Równocześnie, bez względu na to, czy ukrywają swoje problemy, czy też nie, efekty ich trudności psychicznych mogą mieć duży wpływ na innych (nawet, jeśli na początku nie jest to zauważalne).

Oficjalne statystyki uwzględniające studentów z problemami psychicznymi często są zaniżone, czasem w ogóle ich nie ma, dlatego też kierownicy instytutów często uważają, że problem ten nie dotyczy ich instytucji. W rzeczywistości wielu wykładowców jest zmuszonych do radzenia sobie z tymi kwestiami.

U osób z ADHD często występują wahania nastrojów i niezdarność społeczna. Rodzice i nauczyciele tych osób często wskazują na ich deficyty w zakresie umiejętności społecznych (np. mogą one mówić lub robić rzeczy niestosowne). Trudności społeczne tych osób osiągają szczyt podczas nauki w szkole podstawowej i stopniowo łagodnieją w szkołach ponadpodstawowych. Czasami jednak zdarza się, że niepewność społeczna, tak często spotykana w wieku dojrzewania, staje się w tym czasie jeszcze większa.

ADHD jest najczęściej zauważane około piątego roku życia i zgodnie z medycznymi wskazówkami dotyczy 5% dzieci w wieku szkolnym. Stosunek występowania tego zaburzenia u chłopców i u dziewczynek wynosi 4 do 1. Statystyka ta jest nie do końca wiarygodna: chłopcy w tym wieku są bardziej ruchliwi i impulsywni, podczas gdy u dziewczynek z ADHD przeważa typ z zaburzeniami uwagi. Badania sugerują, że u 80% dzieci zdiagnozowanych z ADHD cechy charakterystyczne tego zaburzenia utrzymują się także w okresie dojrzewania, u 67% pozostawiają trwałe ślady w życiu dorosłym.

Niektóre cechy charakterystyczne związane z ADHD mogą wydawać się cechami pozytywnymi, którymi studenci wspierają się podczas życia akademickiego. Są to:

• brak umiejętności koncentracji na szczegółach,
• kreatywność i pomysłowość,
• podejmowanie ryzyka, które stymuluje odkrycia,
• umiejętność przetwarzania informacji,
• wysoki poziom energii,
• umiejętności negocjacji,
• intuicja i reaktywność.

Cechy wpływające na nauczanie i uczenie się
Potencjalne obszary trudności dla studentów z ADHD to:

• zaburzenia koncentracji uwagi – zakłócenia ich własnych myśli lub sen na jawie; szybka zmiana tematu rozmowy przed ukończeniem poprzedniej myśli; chaotyczność myśli i wypowiedzi; potrzeba większej ilości czasu na skoncentrowanie się na zadaniu i wypowiedzi; nadmiar bodźców, np. hałas, ruch utrudniające koncentrację; niepokój ruchowy; bawienie się przedmiotami w swoim otoczeniu (ryzyko zniszczenia); tworzenie prac o zmiennej jakości i popełnianie w nich błędów wynikających z niedbałości;
• impulsywność – zaburzenie wewnętrznej mowy; kończenie zdań innych osób i/lub wtrącanie się; nadmierna gadatliwość; trudności z wysłuchaniem do końca polecenia, instrukcji do zadania;
• pamięć krótkotrwała – słaba zdolność sporządzania notatek, spóźniony refleks oraz przezorność, która blokuje umiejętność uczenia się na własnych błędach;
• duży indywidualizm i czasami dziwaczność, oryginalność w zachowaniu; intensywniejsze, często nieadekwatne reakcje emocjonalne na zdarzenia, konfliktowość interpersonalna; niska samoocena, poczucie izolacji i odrzucenia;
• wahania nastrojów – od nerwowości i niepokoju do zwlekania (wpływające na prace i powtórkę przed egzaminami); ograniczone możliwości radzenia sobie ze stresem; wzmożenie zachowań świadczących o zaburzeniu w sytuacjach stresujących takich jak np. egzamin; drażliwość, czasem  agresywność;
• trudności z organizacją pracy (stanowiska, czasu, itp.);
• podejmowanie ryzyka, co może prowadzić do zachowań niebezpiecznych dla studenta i osób znajdujących się w jego otoczeniu;
• stosunki interpersonalne i emocjonalne – studenci mogą wydawać się towarzyscy, lecz ich przyjaźnie mogą być powierzchowne;
• przyjmowanie leków – co może powodować bezsenność.

Read more detailed information about this impairment. Remember you can use the back button to return to this page.

Teaching strategies associated with ADHD

Przedstawiane tu strategie stanowią sugestie dotyczące nauczania osób niepełnosprawnych. Niniejszego wykazu nie należy jednak traktować jako listy w pełni wyczerpującej wszystkie możliwości. Należy pamiętać o tym, że wszystkie osoby uczące się, stanowią odrębne jednostki i sposób uczenia, który sprawdza się w odniesieniu do jednej z nich, niekoniecznie będzie równie właściwy w stosunku do innej. Mogą Państwo również zechcieć skontaktować się z Biurem ds. Osób Niepełnosprawnych w Waszej Instytucji, które przekaże więcej informacji. Jeśli dysponują Państwo jakimiś sprawdzonymi pomysłami, które mogą wzbogacić naszą listę, prosimy o przekazywanie wszelkich sugestii pocztą elektroniczną na adres bsn@adm.uj.edu.pl

Wyróżniamy wiele strategii, które mogą być brane pod uwagę w związku ze środowiskiem uczelnianym oraz zachowaniem nauczycieli wobec studentów z ADHD. Powinno się pamiętać o tym, że studenci z ADHD często posiadają wszystkie potrzebne umiejętności, ale potrzebują wsparcia w wykorzystaniu ich. Zwykle osoby te mają świadomość tego, co powinny lub czego nie powinny robić, ale nie potrafią kontrolować swojego zachowania.

Strategie – Umiejętność Uwagi

Należy:

• zaaranżować sale tak, aby zminimalizować potencjalne czynniki rozpraszające, np. posadzić studentów z ADHD z dala od okna i nadzorować prace w grupie, ponieważ wówczas studenci mogą stać się nadmiernie pobudzeni.
• używać częstego kontaktu wzrokowego.
• powiadamiać studentów o momentach zajęć, w trakcie których muszą być szczególnie skupieni.
• przypominać o ilości czasu, który pozostał do ukończenia zadań - zarówno krótkoterminowych (egzaminy) jak i długoterminowych (zadania i prace).
• zróżnicować zajęcia, wprowadzać pytania, dyskusje, zajęcia praktyczne.
• używać dużej czcionki w notatkach oraz pamiętać, aby uwzględniać tylko jeden lub dwa główne punkty na stronie. Unikać ilustracji, które nie są związane z zajęciami.
• sprawdzać uwagę studentów przed dawaniem instrukcji i zachęcać ich, aby powtórzyli treść zadania wraz z instrukcjami – najpierw nauczycielowi, później sobie nawzajem.
•  wyszczególnić ważne informacje.

Strategie – Umiejętności organizacyjne i pamięć

Należy:

• skupić uwagę studenta na konkretnych, krótkoterminowych zadaniach.
• zaproponować konkretne tematy; pomagać studentowi w nadawaniu priorytetów poszczególnym zadaniom.
• zapewnić - w miarę możliwości - powtarzalną strukturę zajęć.
• pozwolić nagrywać wykłady na dyktafon i dostarczać studentom kopie materiałów z rzutnika.
• zachęcać do używania kolorowych segregatorów lub notatników.
• zachęcać do sporządzania rozkładów dnia lub list z priorytetowymi zadaniami.

Strategie – Podnoszenie samooceny

Należy:

• starać się motywować studentów.
• używać asertywnej i pozytywnej komunikacji.
• zachęcać studentów do wewnętrznej kontroli.

Amerykanistyka i ADHD

Z pewnością kursy czysto teoretyczne, zakładające minimum dyskusji lub wręcz ją wykluczające, będą sprawiały problemy. Wykłady z historii filozofii, filozofii amerykańskiej, teorii kultury, socjologii kultury, historii USA, historii Kanady - czyli stanowiące trzon dydaktyki, będą zapewne źródłem problemów. Jednak konwersatoria z tych przedmiotów powinny rozładować ewentualny dyskomfort osób z ADHD (konwersatoria z socjologii kultury i teorii kultury, zakładają aktywne uczestnictwo studentów - udział w dyskusji jest częścią składową oceny końcowej).

Pojawienie się studenta z ADHD, można wykorzystać jako swoisty rodzaj impulsu do dyskusji. Studenci w Polsce są niezwykle ospali, mało aktywni, wyciszeni, boją się prezentować własne poglądy, dlatego też obecność osoby nadaktywnej można twórczo wykorzystać.

Jednak, jak w każdym z przypadków niepełnosprawności, bardzo wiele zależy od prowadzącego, od jego cierpliwości i otwartości na ewentualne problemy studentów.

Potential Challenges to the Achievement of Learning

• Trudności organizacyjne

• Trudności z pamięcią

• Trudności ruchowe i manualne

• Trudności z mówieniem

• Trudności związane z wytrzymałością