INFORMATYKA I ADHD

W skrócie o ADHD

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) zwany zespołem hiperkinetycznym lub zespołem nadpobudliwości psychoruchowej. to specyficzna jednostka neurologiczna charakteryzująca się występowaniem trwałych wzorców zachowania, które utrzymują się przynajmniej przez sześć miesięcy i przejawiają się:

• zaburzeniami koncentracji uwagi,
• nadmierną impulsywnością,
• nadruchliwością.

Istotą tego zaburzenia są:

• niepohamowana chęć ruchu,
• nadmierna ekspresja siły reakcji,
• skłonność do zachowań stereotypowych, np. kiwania się, drapania,
• obniżona wytrwałość i zdolność koncentracji,
• rozproszenie uwagi,
• nadwrażliwość na bodźce,
• potrzeba silnych i wciąż nowych wrażeń,
• pośpiech i pochopność myślenia,
• nieprawidłowe pojmowanie związków logicznych,
• częste zmiany zdania i raz podjętej decyzji,
• nieumiejętność przestrzegania reguł współżycia w grupie,
• słaba wola.

Charakterystyczne objawy zespołu ADHD występują w trzech sferach:

• ruchowej- nadmierna aktywność fizyczna;
• sensorycznej- nadwrażliwość zmysłów;
• poznawczej- trudności z koncentracją uwagi.

Sukces akademicki studenta często zależy od jego umiejętności skupienia uwagi i wychwytywania informacji  przekazywanych przez nauczyciela. Student z ADHD, który nie może sprostać tym wymaganiom, będzie miał trudności w funkcjonowaniu w typowym środowisku akademickim. Czynności kojarzone z wszelkiego rodzaju przyswajaniem informacji, odrabianiem zadań domowych oraz udziałem w dyskusjach z nauczycielem i innymi członkami grupy, mogą okazać się zadaniami potencjalnie problematycznymi dla studenta z ADHD.

Student z ADHD może doświadczać trudności w czasie ćwiczeń lub wykładów, dlatego należy wprowadzać pewne udogodnienia dla tych osób umożliwiające im najbardziej optymalne funkcjonowanie na zajęciach. W tym celu warto pytać studentów, które miejsca na sali są dla nich najbardziej odpowiednie. Mogą również pracować w parze z innym studentem, co pozwoli im rozwinąć umiejętności współpracy lub, jeśli pozwala na to powierzchnia sali, pracować osobno, z dala od pozostałych studentów. Każdy student będzie preferował inny scenariusz, dzięki któremu będzie mógł uzyskać lepsze rezultaty i dlatego tak ważna jest otwarta komunikacja między nauczycielami a studentami.

ADHD jest jednym z najczęstszych zaburzeń okresu dzieciństwa i dojrzewania; charakteryzuje się impulsywnością, nadruchliwością oraz/lub zaburzeniami uwagi. Objawy ADHD nie zawsze są takie same u wszystkich zdiagnozowanych osób, możemy wyróżnić trzy główne kombinacje cech charakterystycznych dla tego zaburzenia:

• typ z przewagą nadruchliwości i impulsywności;
• typ z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi;
• typ mieszany (występujący w większości przypadków ADHD).

Nadruchliwość i impulsywność mogą oznaczać niepokój, trudności z cichą interakcją, przeszkadzanie innym. Cechy charakteryzujące zaburzenia koncentracji uwagi to dezorganizacja pracy, zapominanie i trudności w skupieniu uwagi, również w czasie zajęć lub nauki. Zachowania te są najczęściej wykrywane już we wczesnym dzieciństwie i znaczą coś więcej, niż tylko niewłaściwe zachowanie. Podczas gdy zachowania związane z ADHD występują do pewnego stopnia u każdego z nas, różnica pomiędzy ADHD i normalnym zachowaniem polega na stopniu problemu i trudnościach, jakie z niego wynikają. Najczęściej zaburzenia te przeszkadzają samemu studentowi w efektywnym uczestniczeniu w zajęciach. Nie zawsze jednak ma on wypracowane sposoby radzenia sobie z nimi.

Na uniwersytetach amerykańskich liczba studentów z ADHD zaczyna przewyższać liczbę studentów z zaburzeniami psychicznymi, choć liczby te są nadal niskie w Wielkiej Brytanii. ADHD pozostaje nadal zaburzeniem kontrowersyjnym - często pojawia się wątpliwość, czy rosnące statystyki nie są spowodowane zbyt częstym diagnozowaniem przypadków jako ADHD. Niezależnie od rzeczywistości studenci, którzy cierpią na ADHD lub stany zbliżone, często sprawiają poważne problemy kadrze uczącej, ponieważ doświadczają znaczących trudności w nauce.

Zaburzenia psychiczne są w pewnym stopniu ukrytymi niepełnosprawnościami. Studenci nie często decydują się na wyjawienie swej choroby i należy to uszanować. Równocześnie, czy ukrywają swe problemy czy nie, efekty ich trudności psychicznych mogą pozostać i mieć duży wpływ na innych (nawet, jeśli jest on ukryty).

Oficjalne wyniki badań dotyczących ilości studentów z problemami psychicznymi często są zaniżone, czasem w ogóle ich nie ma, dlatego też kierownicy instytutów często uważają, że problem ten nie dotyczy ich instytucji. W rzeczywistości wielu wykładowców jest zmuszonych do radzenia sobie z tymi kwestiami.

U osób z ADHD często występują wahania nastrojów i niezdarność społeczna. Rodzice i nauczyciele tych osób często wskazują na ich deficyty w zakresie umiejętności społecznych, np. mówienie czy robienie przez nie rzeczy niestosownych. Trudności społeczne tych osób osiągają szczyt podczas nauki w szkole podstawowej i stopniowo łagodnieją w szkołach ponadpodstawowych. Czasami jednak zdarza się, że niepewność społeczna, tak często spotykana w wieku dojrzewania, staje się w tym czasie jeszcze większa.

ADHD jest najczęściej zauważane ok. piątego roku życia i zgodnie z medycznymi wskazówkami dotyczy 5% dzieci w wieku szkolnym. Stosunek występowania tego zaburzenia u chłopców i u dziewczynek wynosi 4 do 1. Statystyka ta jest nie do końca wiarygodna: chłopcy w tym wieku są bardziej ruchliwi i impulsywni, podczas gdy u dziewczynek z ADHD przeważa typ z zaburzeniami uwagi. Badania sugerują, że u 80% dzieci zdiagnozowanych z ADHD cechy charakterystyczne tego zaburzenia utrzymują się także w okresie dojrzewania, u 67% pozostawiają trwałe ślady w życiu dorosłym.

Niektóre cechy charakterystyczne związane z ADHD mogą pomóc studentom podczas  życia akademickiego. Są to:

• brak umiejętności koncentracji na szczegółach,
• kreatywność i pomysłowość,
• podejmowanie ryzyka, które stymuluje odkrycia,
• umiejętność przetwarzania informacji.
• wysoki poziom energii,
• umiejętność negocjacji,
• intuicja i reaktywność.

Cechy wpływające na nauczanie i uczenie się

Potencjalne obszary trudności dla studentów z ADHD to:

• zaburzenia koncentracji uwagi – zakłócenia ich własnych myśli lub sen na jawie; szybka zmiana tematu rozmowy przed ukończeniem poprzedniej myśli; chaotyczność myśli i wypowiedzi; potrzeba większej ilości czasu na skoncentrowanie się na zadaniu i wypowiedzi; nadmiar bodźców, np. hałas, ruch utrudniające koncentrację; niepokój ruchowy; bawienie się przedmiotami w swoim otoczeniu (ryzyko zniszczenia); tworzenie prac o zmiennej jakości i popełnianie w nich błędów wynikających z niedbałości;
• impulsywność – zaburzenie wewnętrznej mowy; kończenie zdań innych osób i/lub wtrącanie się; nadmierna gadatliwość; trudności z wysłuchaniem do końca polecenia, instrukcji do zadania, itp.;
• pamięć krótkotrwała – słaba zdolność sporządzania notatek, spóźniony refleks oraz przezorność prowadząca do nieumiejętnego uczenia się na własnych błędach;
• duży indywidualizm i czasami dziwaczność, oryginalność w zachowaniu; bardziej intensywne, często nieadekwatne reakcje emocjonalne na zdarzenia, konfliktowość interpersonalna; niska samoocena, poczucie izolacji i odrzucenia;
• wahania nastrojów – od nerwowości i niepokoju do zwlekania (wpływające na prace i powtórkę przed egzaminami); ograniczone możliwości radzenia sobie ze stresem; wzmożenie zachowań świadczących o zaburzeniu w sytuacjach stresujących takich jak np. egzamin; drażliwość; czasem agresywność;
• trudności z organizacją pracy (stanowiska, czasu, itp.);
• podejmowanie ryzyka, co może prowadzić do zachowań niebezpiecznych dla studenta i osób znajdujących się w jego otoczeniu;
• stosunki interpersonalne i emocjonalne – studenci mogą wydawać się towarzyscy, lecz ich przyjaźnie mogą być powierzchowne;
• przyjmowanie leków, co nie pozostaje bez wpływu na sen.

Read more detailed information about this impairment. Remember you can use the back button to return to this page.

Teaching strategies associated with ADHD

Przedstawiane tu strategie stanowią sugestie dotyczące nauczania osób niepełnosprawnych. Niniejszego wykazu nie należy jednak traktować jako listy wyczerpującej wszystkie możliwości. Warto pamiętać o tym, że wszystkie osoby uczące się stanowią odrębne jednostki i sposób uczenia, który sprawdza się w odniesieniu do jednej z nich, niekoniecznie będzie równie właściwy w stosunku do innej. Mogą Państwo również zechcieć skontaktować się z Biurem ds. Osób Niepełnosprawnych w Waszej Instytucji, które przekaże więcej informacji. Jeśli dysponują Państwo jakimiś sprawdzonymi pomysłami, które mogą wzbogacić naszą listę, prosimy o przekazanie sugestii pocztą elektroniczną na adres bsn@adm.uj.edu.pl

Wyróżniamy wiele strategii, które mogą być brane pod uwagę w związku ze środowiskiem uczelnianym oraz zachowaniem nauczycieli wobec studentów z ADHD. Należy pamiętać, że studenci z ADHD często posiadają wszystkie potrzebne umiejętności, ale potrzebują wsparcia w wykorzystaniu ich i często wiedzą, co powinni lub czego nie powinni robić, lecz mają niską kontrolę nad swoim zachowaniem.

Strategie – Umiejętność Uwagi

Należy:

• zaaranżować sale tak, aby zminimalizować potencjalne czynniki rozpraszające, np. posadzić studentów z ADHD z dala od okna i nadzorować prace w grupie, ponieważ wtedy studenci mogą stać się nadmiernie pobudzeni.
• pamiętać o utrzymywaniu kontaktu wzrokowego.
• Zwracać uwagę studentów na te momenty zajęć, w których powinni być szczególnie skupieni.
• przypominać o ilości czasu, jaki pozostał do ukończenia zadań - zarówno krótkoterminowych (egzaminy), jak i długoterminowych (zadania i prace).
• zróżnicować zajęcia, wprowadzać pytania, dyskusje, zajęcia praktyczne itp.
• używać dużej czcionki w notatkach oraz pamiętać o tym, aby uwzględniać tylko jeden lub dwa główne punkty na stronie; unikać ilustracji, które nie są związane z zajęciami.
• sprawdzać uwagę studentów przed podawaniem instrukcji i zachęcać ich, aby powtórzyli treść zadań – najpierw przed nauczycielem, później przed resztą grupy; wyszczególnić ważne informacje.

Strategie – Umiejętności organizacyjne i pamięć

Należy:

• skupić uwagę studenta na konkretnych, krótkoterminowych zadaniach.
• zaproponować konkretne tematy; pomagać mu w nadawaniu priorytetów poszczególnym zadaniom.
• zapewnić - w miarę możliwości - powtarzalną strukturę zajęć.
• pozwolić nagrywać wykłady na dyktafon i dostarczać studentom kopie materiałów z rzutnika.
• zachęcać do używania kolorowych segregatorów lub notatników.
• zachęcać do sporządzania rozkładów dnia lub list z priorytetowymi zadaniami.

Strategie – Podnoszenie samooceny

Należy:

• starać się motywować studentów.
• być asertywnym i otwartym wobec studentów.
• zachęcać studentów do wewnętrznej kontroli.

Informatyka i ADHD

Kursy z przedmiotów matematycznych zwykle wymagają koncentracji, bez której nie jest możliwe zrozumienie i rozwiązanie problemu. Kursów takich na kierunku informatyka jest kilka - szczególnie podczas pierwszych lat studiów. Brak umiejętności koncentracji może być także problemem na zajęciach z programowania, gdzie omawiane są algorytmy lub trzeba samemu taki algorytm zaimplementować. Tu jednak część prac zazwyczaj wykonuje się w domu.

Mając do czynienia ze studentami informatyki z ADHD, prowadzący powinien wyraźniej podkreślać ważniejsze kroki w przekształceniach matematycznych i algorytmach, czy też nawet zapisywać dodatkowe objaśnienia na tablicy. Dzięki temu student będzie mógł przemyśleć i zrozumieć problem samodzielnie.

Potential Challenges to the Achievement of Learning

• Trudności organizacyjne

• Trudności z pamięcią

• Trudności ruchowe i manualne

• Trudności związane z wytrzymałością