Informatyka i autyzm

Document Actions

INFORMATYKA I AUTYZM

W skrócie o autyzmie

Autyzm to zaburzenie rozwojowe, którego skutki odczuwalne są przez całe życie. Związane jest ono ze sposobem, w jaki osoba komunikuje się i postrzega otaczających ją ludzi. Zaburzenie to dotyczy szerokiego zakresu skomplikowanych zachowań: deficytów w rozumieniu i ekspresji języka, deficytów w rozwoju motorycznym i spostrzeżeń, wadliwego oceniania rzeczywistości i niezdolności do funkcjonowania w sytuacjach społecznych. Dzieci i dorośli z autyzmem doświadczają trudności w interakcjach dnia codziennego. Ich umiejętność nawiązywania przyjaźni, jak również rozumienia emocji innych osób jest bardzo ograniczona.

Charakterystyczne dla osób z autyzmem są wzory powtarzalnego zachowania i opór na zmiany. Prawidłowo funkcjonują one w środowisku ustabilizowanym, w którym panuje rutyna.

Szczegółowy opis zaburzeń autystycznych

Osoby autystyczne często mają problemy w nauce. Studenci z zaburzeniami autystycznymi mogą doświadczać pewnych trudności, które w sposób znaczący będą negatywnie wpływać na ich naukę.

Wyróżniamy trzy podstawowe sfery trudności, które znane są częściej pod nazwą „triada zaburzeń”:

Interakcje społeczne – trudności w kontaktach międzyludzkich, np. osoby autystyczne sprawiają wrażenie powściągliwych i obojętnych. Wynika to z braku potrzeby emocjonalnego kontaktu z ludźmi. Osoby autystyczne nie reagują na innych ludzi, co wynika z deficytów w zdolnościach do korzystania z sygnałów społecznych.
Komunikacja społeczna – trudności w komunikacji werbalnej i niewerbalnej, np. nie rozumieją w pełni znaczenia podstawowych gestów, wyrazu twarzy czy tonu głosu, czyli podstawowych kodów społecznych.
Wyobraźnia – trudności w rozwijaniu umiejętności interpersonalnych, np. osoby takie mają ograniczoną sferę wyobraźni.

Syndrom Aspergera

Zwany również Zespołem Aspergera polega na znacznych i utrzymujących się zaburzeniach interakcji społecznych. Wyraża się to w stereotypowych, powtarzających się zachowaniach i sztywnym trzymaniu się rutyny.

Osoby z syndromem Aspergera mają trudności w odczytywaniu sygnałów komunikacji, które większość z nas uważa za oczywiste. W rezultacie mają trudności w komunikacji i interakcji z innymi. Poza tym osoby z syndromem Aspergera mają zazwyczaj mniej problemów z językiem, niż osoby autystyczne. Często mówią płynnie, choć ich słowa mogą wydawać się czasem zbyt formalne lub sztywne. Co więcej, osoby z syndromem Aspergera wydają się nie mieć problemów w nauce, co również odróżnia to zaburzenie od autyzmu.

Syndrom Aspergera to forma autyzmu i dlatego wiele śladów autyzmu jest w nim rozpoznawanych, np.:

trudności w komunikacji – osoby mogą mówić płynnie, lecz zupełnie ignorować reakcję słuchaczy; mogą wygłaszać nieskończenie długie monologi, nie patrząc na zainteresowanie odbiorców; mogą też wydawać się nie wrażliwi na uczucia innych. Pomimo zdolności językowych osoby z syndromem Aspergera mogą używać języka w sposób zbyt precyzyjny lub zbyt dosłowny. Wszelakie dowcipy lub humor, jak również przesadny język, mogą okazać się dla nich problematyczne.
trudności w tworzeniu związków społecznych – w przeciwieństwie do osób z klasycznym autyzmem, które często sprawiają wrażenie zamkniętych w sobie oraz niezainteresowanych światem zewnętrznym, osoby z syndromem Aspergera chcą być towarzyskie. Równocześnie, nadal nie rozumieją w pełni sygnałów komunikacji niewerbalnej, np. wyrazu twarzy, co sprawia, że jest im trudno nawiązać i utrzymać kontakty towarzyskie z osobami nieświadomymi ich potrzeb.
brak wyobraźni i kreatywności – osoby z syndromem Aspergera, mimo tego, że doskonale rozumieją fakty, często nie potrafią myśleć w sposób abstrakcyjny.

Powyższe wskazówki tłumaczą dlaczego osoby ze zdiagnozowanym syndromem Aspergera uczęszczają do szkół publicznych, gdzie przy odpowiednim wsparciu osiągają dobre wyniki w nauce.

Osoby z syndromem Aspergera cechuje niemal obsesyjne zainteresowanie zbieractwem lub innego rodzaju hobby. Najczęściej polega to na zestawianiu lub zapamiętywaniu pewnych faktów, np.: rozkładów jazdy pociągów, zwycięstw w gonitwach konnych lub wymiarów kościołów, czy katedr. Przy odpowiedniej zachęcie możliwe jest rozwinięcie tych zainteresowań w odpowiedni sposób tak, by osoby z syndromem Aspergera mogły podjąć pracę lub rozpocząć studia zgodne z ich predyspozycjami.

Osoby te mogą również odczuwać niezadowolenie z wprowadzania wszelkiego rodzaju zmian i często preferują układanie swojego dnia według ustalonego planu. Jeśli pracują wiele godzin, każde nieoczekiwane opóźnienie (takie jak np. miejski korek lub spóźniony pociąg), może je wystraszyć i zdenerwować.

Wszystkie wyżej wymienione cechy należą do najczęściej występujących objawów zespołu Aspergera. Należy jednak pamiętać, że każda osoba jest inna i cechy te mogą się zmieniać lub jedna z nich może przeważać nad pozostałymi.

Cechy wpływające na naukę i nauczanie

Studenci z zaburzeniami autystycznymi mogą mieć przewagę nad pozostałymi studentami w niektórych aspektach życia uczelnianego, np.:

Niektóre osoby z zaburzeniami autystycznymi mają nadzwyczajną pamięć i/lub naturalną łatwość w posługiwaniu się komputerem. Obie te cechy umożliwiają im dobry start edukacyjny.
Łatwiej jest im opanować styl formalny, wymagany w esejach akademickich.
Potrafią szczegółowo badać wąskie obszary wiedzy.
Potrafią być silnie zmotywowani i niezależni.
Potrafią być jednomyślni w dążeniu do wytyczonego celu.
Osoby takie są często oryginalne i kreatywne.

Studenci z zaburzeniami autystycznymi mogą jednak wykazywać pewne cechy, które będą mieć negatywny wpływ na ich naukę, np.:

trudności w kontaktach z innymi studentami i nauczycielami,
niezrozumienie i naiwność w obrębie kontaktów społecznych,
poczucie strachu w kontaktach z innymi.
rutyna jako główny pęd do działania i niechęć dla nagłych zmian,
słabe umiejętności organizacyjne,
łatwość dystrakcji,
mylenie zagadnień istotnych z nieistotnymi,
nadmierne skupianie się na detalach.

Studenci z zaburzeniami autystycznymi mają trudności z odnalezieniem się w sytuacji, w której muszą uczestniczyć w pracach zespołowych. Wynika to z ich braku umiejętności wchodzenia w interakcje z innymi. Studenci mogą ignorować wiadomości przekazywane językiem ciała, wyrazem twarzy lub tonem głosu; mogą też czynić uwagi, które wydają się nieodpowiednie do kontekstu rozmowy. Często mają także trudności w przystosowaniu się do różnego typu odbiorców.

Studenci z zaburzeniami autystycznymi są bardziej skłonni używać dosłownego języka, ponieważ trudno im zrozumieć metafory, żarty, czy pojęcia abstrakcyjne. Ich niemożność abstrakcyjnego myślenia, czy dostosowania się do sytuacji, mogą przejawiać się np. wykonywaniem rutynowych czynności lub demonstrowaniem pewnych zachowań, takich jak siadanie zawsze na tym samym miejscu.

Read more detailed information about this impairment. Remember you can use the back button to return to this page.

Teaching strategies associated with Autyzm

Przedstawiane tu strategie stanowią sugestie dotyczące nauczania osób niepełnosprawnych. Niniejszego wykazu nie należy traktować jako listy wyczerpującej wszystkie możliwości. Warto pamiętać, że wszystkie osoby uczące się stanowią odrębne jednostki i sposób uczenia, który sprawdza się w odniesieniu do jednej z nich, niekoniecznie będzie równie właściwy w stosunku do innej. Mogą Państwo również skontaktować się z Biurem ds. Osób Niepełnosprawnych w Waszej Instytucji, które przekaże więcej informacji. Jeśli dysponują Państwo jakimiś sprawdzonymi pomysłami, które można dodać do naszej listy, prosimy o przekazanie sugestii pocztą elektroniczną na adres bsn@adm.uj.edu.pl

Należy zagwarantować odpowiednią ilość czasu, aby skonsultować się ze studentem przed/w trakcie zajęć.
Na ile to możliwe, należy stworzyć studentowi stałe, w miarę statyczne miejsce i stanowisko pracy z ograniczoną ilością bodźców w postaci hałasu czy ostrego światła.
Student powinien otrzymywać jasne i precyzyjne polecenia oraz instrukcje do wykonywanych zadań.

Studenci mogą potrzebować:

dłuższego czasu na wdrożenie się w funkcjonowanie w nowej instytucji,
pomocy w orientacji w terenie, np. map z trasami przejścia między budynkami,
pomocy w zrozumieniu planu zajęć, np. pisemnego wyjaśnienia informacji o nauczycielach i salach.

Wsparcie

W niektórych sytuacjach studenci mogą korzystać z pomocy osobistego asystenta, który:

udzieli wsparcia podczas wykładów,
pomoże w rozwiązywaniu zagadnień organizacyjnych,
udzieli wsparcia podczas samodzielnej nauki, np. w bibliotec,
ułatwi komunikację z rówieśnikami i kadrą nauczycieli.

Wsparcie w czasie zajęć

Redukcja potencjalnych problemów, np. zbyt mocnego światła, czy zbyt głośnych dźwięków.
Rozplanowanie miejsca na sali i sprawdzenie indywidualnych preferencji studenta, np. niektórzy wolą siedzieć plecami do ściany, inni przy drzwiach.
Podkreślanie ważnych informacji, np. w notatkach z wykładów, czy spisie lektur.
Dostarczenie pisemnych streszczeń z najważniejszymi zagadnieniami, np. z dyskusji, czy spotkań..
Komunikacja e-mailowa lub pisemna.
Zapewnienie regularnych przerw studentom, którzy mogą ich potrzebować.

Wsparcie organizacyjne

Rozkład i harmonogram zajęć.
Listy z zadaniami do wykonania.

Informatyka i autyzm

W programie studiów informatycznych znajdują się zajęcia, podczas których studenci muszą rozwiązywać pewne problemy, pracując w grupie. Zdarza się również, że muszą oni wspólnie z kolegami pisać programy po zajęciach w domu. Tak więc prawdopodobnie taka zespołowa praca może stanowić przeszkodę dla studenta informatyki z autyzmem, jednak jeżeli pracuje on w grupie znajomych z roku, to z czasem problemy te powinny zostać w sposób naturalny rozwiązane. Do zajęć tego typu należą między innymi: inżynieria oprogramowania, czy bazy danych – a zatem te przedmioty, które są związane z koniecznością wykonywania większych projektów, które stanowią podstawę zaliczenia.