HISTORIA I ADHD

W skrócie o ADHD
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) zwany zespołem hiperkinetycznym lub zespołem nadpobudliwości psychoruchowej, to specyficzna jednostka neurologiczna charakteryzująca się występowaniem trwałych wzorców zachowania, utrzymujących się przynajmniej przez sześć miesięcy, a przejawiających się:

• zaburzeniami koncentracji uwagi,
• nadmierną impulsywnością,
• nadruchliwością.

Istotą tego zaburzenia są:

• niepohamowana chęć ruchu,
• nadmierna ekspresja siły reakcji,
• skłonność do zachowań stereotypowych, np. kiwania się, drapania,
• obniżona zdolność do koncentracji i wytrwałości,
• rozproszenie uwagi,
• nadwrażliwość na bodźce,
• potrzeba silnych i wciąż nowych wrażeń,
• pośpiech i pochopność myślenia,
• nieprawidłowe pojmowanie związków logicznych,
• częste zmiany zdania i raz podjętej decyzji,
• nieumiejętność przestrzegania reguł współżycia w grupie,
• słaba wola.

Charakterystyczne objawy zespołu ADHD występują w trzech sferach:

• ruchowej- nadmierna aktywność fizyczna;
• sensorycznej- nadwrażliwość zmysłów;
• poznawczej- trudności z koncentracją uwagi.

Sukces akademicki studenta często zależy od jego umiejętności skupienia uwagi i wychwytywania informacji przekazywanych przez nauczyciela. Student z ADHD, który nie może sprostać tym wymaganiom, będzie miał trudności w funkcjonowaniu w typowym środowisku akademickim. Czynności związane z nabywaniem informacji, odrabianiem zadań domowych oraz udziałem w dyskusjach z nauczycielem i innymi członkami grupy, mogą okazać się zadaniami potencjalnie problematycznymi dla studenta z ADHD.

Student z ADHD może doświadczać trudności w czasie ćwiczeń lub wykładów, dlatego należy wprowadzać pewne udogodnienia, dzięki którym łatwiej będzie takiej osobie funkcjonować na zajęciach. Warto pytać studentów, które miejsca w sali są dla nich najbardziej odpowiednie. Mogą oni również pracować w parze z innym studentem, co pozwoli im rozwinąć umiejętności współpracy lub, jeśli pozwala na to powierzchnia sali, pracować osobno, z dala od pozostałych studentów. Każdy student będzie preferował inne rozwiązania, dzięki którym będzie mógł osiągnąć lepsze rezultaty i dlatego tak ważna jest otwarta komunikacja między nauczycielami, a studentami.

Szczegółowy opis ADHD

ADHD jest jednym z najczęstszych zaburzeń okresu dzieciństwa i dojrzewania; charakteryzuje się impulsywnością, nadruchliwością oraz/lub zaburzeniami uwagi. Objawy ADHD nie zawsze są takie same u wszystkich zdiagnozowanych osób -  rozpoznajemy trzy główne kombinacje cech charakterystycznych dla tego zaburzenia:

• typ z przewagą nadruchliwości i impulsywności;
• typ z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi;
• typ mieszany (występujący w większości przypadków ADHD).

Nadruchliwość i impulsywność mogą oznaczać niepokój, trudności z cichą interakcją, przeszkadzanie innym. Cechy charakterystyczne dla zaburzenia koncentracji uwagi to dezorganizacja pracy, zapominanie i trudności w skupieniu uwagi, również w czasie zajęć lub nauki. Zachowania te są najczęściej wykrywane już we wczesnym dzieciństwie i znaczą coś więcej niż tylko niewłaściwe zachowanie. Podczas gdy zachowania związane z ADHD występują do pewnego stopnia u każdego z nas, różnica pomiędzy ADHD i normalnym zachowaniem polega na stopniu problemu i trudnościach, jakie z niego wynikają. Najczęściej zaburzenia te przeszkadzają samemu studentowi w efektywnym uczestniczeniu w zajęciach. Nie zawsze jednak ma on wypracowane sposoby radzenia sobie z nimi.

Na uniwersytetach amerykańskich liczba studentów z ADHD zaczyna przewyższać liczbę studentów z zaburzeniami psychicznymi, choć liczby te są nadal niskie w Wielkiej Brytanii. ADHD pozostaje nadal zaburzeniem kontrowersyjnym - często pojawia się wątpliwość dotycząca tego, czy rosnące statystyki nie są spowodowane zbyt częstym diagnozowaniem przypadków jako ADHD. Niezależnie od rzeczywistości studenci, którzy cierpią na ADHD lub stany zbliżone, często sprawiają poważne problemy, ponieważ doświadczają trudności w nauce.

Zaburzenia psychiczne są w pewnym stopniu ukrytymi niepełnosprawnościami. Studenci nie często decydują się na wyjawienie swej choroby i należy to uszanować. Równocześnie, czy ukrywają swe problemy czy nie, efekty ich trudności psychicznych mogą pozostać i mieć duży wpływ na innych (nawet, jeśli jest on ukryty).

Oficjalne wyniki dotyczące ilości studentów z problemami psychicznymi często są zaniżone, czasem w ogóle ich nie ma, dlatego też kierownicy instytutów często uważają, że problem ten nie dotyczy ich instytucji. W rzeczywistości wielu wykładowców jest zmuszonych do radzenia sobie z tymi kwestiami.

U osób z ADHD często występują wahania nastrojów i niezdarność społeczna. Rodzice i nauczyciele tych osób często wskazują na ich deficyty w zakresie umiejętności społecznych, np. mówienie czy robienie przez nie rzeczy niestosownych. Trudności społeczne tych osób osiągają szczyt podczas nauki w szkole podstawowej i stopniowo łagodnieją w szkołach ponadpodstawowych. Czasami jednak zdarza się, że niepewność społeczna, tak często spotykana w wieku dojrzewania, staje się w tym czasie jeszcze większa.

ADHD jest najczęściej zauważane około piątego roku życia i zgodnie z medycznymi wskazówkami dotyczy 5% dzieci w wieku szkolnym. Stosunek występowania tego zaburzenia u chłopców i u dziewczynek wynosi 4 do 1. Statystyka ta jest nie do końca wiarygodna: chłopcy w tym wieku są bardziej ruchliwi i impulsywni, podczas gdy u dziewczynek z ADHD przeważa typ z zaburzeniami uwagi. Badania sugerują, że u 80% dzieci zdiagnozowanych z ADHD cechy charakterystyczne tego zaburzenia utrzymują się także w okresie dojrzewania, u 67% pozostawiają trwałe ślady w życiu dorosłym.

Niektóre cechy charakterystyczne związane z ADHD mogą wydawać się cechami pozytywnymi, którymi studenci wspierają się podczas życia akademickiego. Są to:

• brak umiejętności koncentracji na szczegółach,
• kreatywność i pomysłowość,
• podejmowanie ryzyka, które symuluje odkrycia,
• umiejętność przetwarzania informacji,
• wysoki poziom energii,
• umiejętność negocjacji,
• intuicja i reaktywność.

Cechy wpływające na nauczanie i uczenie się
Potencjalne obszary trudności dla studentów z ADHD to:

• zaburzenia koncentracji uwagi – zakłócenia ich własnych myśli lub sen na jawie; szybka zmiana tematu rozmowy przed ukończeniem poprzedniej myśli; chaotyczność myśli i wypowiedzi; potrzeba większej ilości czasu na skoncentrowanie się na zadaniu i wypowiedzi; nadmiar bodźców, np. hałas, ruch utrudniające koncentrację; niepokój ruchowy; bawienie się przedmiotami w swoim otoczeniu (ryzyko zniszczenia); tworzenie prac o zmiennej jakości i popełnianie w nich błędów wynikających z niedbałości;
• impulsywność – zaburzenie wewnętrznej mowy; kończenie zdań innych osób i/lub wtrącanie się; nadmierna gadatliwość; trudności z wysłuchaniem do końca polecenia, instrukcji do zadania;
• pamięć krótkotrwała – słaba zdolność sporządzania notatek, spóźniony refleks oraz przezorność, która uniemożliwia uczenie się na własnych błędach;
• duży indywidualizm i czasami dziwaczność, oryginalność w zachowaniu; często nieadekwatne reakcje emocjonalne na zdarzenia, konfliktowość interpersonalna; niska samoocena, poczucie izolacji i odrzucenia;
• wahania nastrojów – od nerwowości i niepokoju do zwlekania (wpływające na prace i powtórkę przed egzaminami); ograniczone możliwości radzenia sobie ze stresem; wzmożenie zachowań świadczących o zaburzeniu w sytuacjach stresujących takich jak np. egzamin; drażliwość; czasem zachowania agresywne;
• trudności z organizacją pracy (stanowiska, czasu, itp.);
• podejmowanie ryzyka, co może prowadzić do zachowań niebezpiecznych dla studenta i osób znajdujących się w jego otoczeniu;
• stosunki interpersonalne i emocjonalne – studenci mogą wydawać się towarzyscy, lecz ich przyjaźnie mogą być powierzchowne;
• przyjmowanie leków, co nie pozostaje bez wpływu na sen.

Read more detailed information about this impairment. Remember you can use the back button to return to this page.

Teaching strategies associated with ADHD

Przedstawiane tu strategie stanowią sugestie dotyczące nauczania osób niepełnosprawnych. Niniejszego wykazu nie należy jednak traktować jako listy wyczerpującej wszystkie możliwości. Zawsze należy pamiętać o indywidualnym podejściu do studenta i o tym, że sposób uczenia, który sprawdza się w odniesieniu do jednej osoby, niekoniecznie będzie równie właściwy w stosunku do innej. Mogą Państwo również zechcieć skontaktować się z Biurem ds. Osób Niepełnosprawnych w Waszej Instytucji, które przekaże więcej informacji. Jeśli dysponują Państwo jakimiś sprawdzonymi pomysłami, które można dodać do naszej listy, prosimy o przekazanie sugestii pocztą elektroniczną na adres bsn@adm.uj.edu.pl

Wyróżniamy wiele strategii, które mogą być brane pod uwagę w związku ze środowiskiem uczelnianym oraz zachowaniem nauczycieli wobec studentów z ADHD. Powinno się pamiętać, że studenci z ADHD często posiadają wszystkie potrzebne umiejętności, ale potrzebują wsparcia w wykorzystaniu ich i często wiedzą, co powinni lub czego nie powinni robić, lecz mają niską kontrolę nad swoim zachowaniem.

Strategie – Umiejętność Uwagi

Należy:

• zaaranżować sale tak, aby zminimalizować potencjalne czynniki rozpraszające, np. posadzić studentów z ADHD z dala od okna i nadzorować prace w grupie, ponieważ wtedy studenci mogą stać się nadmiernie pobudzeni.
• pamiętać o utrzymywaniu kontaktu wzrokowego.
• zwracać uwagę studentów na te momenty zajęć, w których powinni być szczególnie skupieni.
• przypominać o ilości czasu, który pozostał do ukończenia zadań - zarówno krótkoterminowych (egzaminy) jak i długoterminowych (zadania i prace).
• zróżnicować zajęcia, wprowadzać pytania, dyskusje, zajęcia praktyczne itp.
• używać dużej czcionki w notatkach oraz pamiętać, aby uwzględniać tylko jeden lub dwa główne punkty na stronie; unikać ilustracji, które nie są związane z zajęciami.
• sprawdzać uwagę studentów przed podawaniem instrukcji i zachęcać ich, aby powtórzyli treść zadań – najpierw przed nauczycielem, później sobie nawzajem. Wyszczególnić ważne informacje.

Strategie – Umiejętności organizacyjne i pamięć

Należy:

• skupić uwagę studenta na konkretnych, krótkoterminowych zadaniach.
• zaproponować konkretne tematy; pomagać w nadawaniu priorytetów poszczególnym zadaniom.
• zapewnić - w miarę możliwości - powtarzalną strukturę zajęć.
• pozwolić nagrywać wykłady na dyktafon i dostarczać kopie materiałów z rzutnika.
• zachęcać do używania kolorowych segregatorów lub notatników.
• zachęcać do sporządzania rozkładów dnia lub list z priorytetowymi zadaniami.

Strategie – Podnoszenie samooceny

Należy:

• starać się motywować studentów.
• być asertywnym i otwartym wobec studentów.
• zachęcać studentów do wewnętrznej kontroli.

Potential Challenges to the Achievement of Learning

• Trudności organizacyjne

• Trudności z pamięcią

• Trudności ruchowe i manualne

• Trudności związane z wytrzymałością