W skrócie o dysleksji
Dysleksja czyli specyficzna rozwojowa dysleksja (ICD-10 R48) to zaburzenie wyrażające się trudnościami w nauce czytania i pisania, które utrzymują się mimo stosowania obowiązujących metod nauczania, normalnej inteligencji i sprzyjających warunków społeczno-kulturowych. Dysleksja jest spowodowana zaburzeniami podstawowych funkcji poznawczych, co często uwarunkowane jest konstytucjonalnie. Objawy dysleksji występują u mniej więcej 10% uczniów, pięciokrotnie częściej u chłopców.

W przeciwieństwie do Danii i Wielkiej Brytanii, w Polsce dysleksja nie jest uznawana za niepełnosprawność.

Szczegółowo o dysleksji
Osoby uczące się z dysleksją często potrafią wykonać całą gamę złożonych zadań, np. rozwiązywać skomplikowane problemy w elektronice czy projektowaniu, jednak nie potrafią zrobić rzeczy pozornie łatwych: nauczyć się czytać i literować, robić notatek, zapamiętać instrukcji, podać godziny czy też znaleźć drogi.

Read more detailed information about this impairment. Remember you can use the back button to return to this page.

Teaching strategies associated with Dysleksja

Przedstawiane tu strategie stanowią sugestie dotyczące nauczania osób niepełnosprawnych. Niniejszego wykazu nie należy uważać za wyczerpujący, warto również pamiętać, że wszystkie osoby uczące się stanowią odrębne jednostki i sposób uczenia, który sprawdza się w odniesieniu do jednej z nich, niekoniecznie będzie równie właściwy w stosunku do innej. Mogą Państwo również zechcieć skontaktować się z Biurem ds. Osób Niepełnosprawnych w Waszej Instytucji, które przekaże więcej informacji. Jeśli dysponują Państwo jakimiś sprawdzonymi pomysłami, które można dodać do naszej listy, prosimy o przekazywanie wszelkich sugestii pocztą elektroniczną na adres bsn@adm.uj.edu.pl

• Zapewnij wystarczająco dużo czasu, aby omówić ze studentem jego potrzeby przed/w czasie sesji.

Czytanie
Należy:

• przekazywać wytyczne dotyczące wybranych kluczowych pozycji,

• zapewnić artykuły o jasnej strukturze i dobrej prezentacji tematu w celu zminimalizowania problemów z czytaniem,

• zidentyfikować nowe słownictwo tematyczne w tekstach,

• zaoferować źródła audiowizualne na dany temat, np. telewizyjne filmy dokumentalne lub dyskusje, nagrania wideo – mogą one być pomocne zarówno pod względem struktury, jak i treści,

Ortografia
Należy:

• wprowadzać nowe terminy i zagadnienia, zapisując je na tablicy lub pokazując na rzutniku,

• przekazać studentom listę zawierającą nowe słownictwo na początku semestru tak, aby dać im wystarczająco dużo czasu na przyswojenie terminów i użycie ich w kontekście,

• zachęcać do korzystania z elektronicznych opcji sprawdzania pisowni i gramatyki.

Notatki:

• Rozdanie materiałów na początku seminarium czy wykładu pozwoli studentowi z dysleksją skupić się na treści przekazywanej przez wykładowcę, nie będzie on musiał martwić się dodatkowo koniecznością robienia notatek.

• Korzystając z rzutnika, należy stosować czytelny rozmiar czcionki (minimalny rozmiar czcionki to 24). Należy ograniczyć ilość informacji zamieszczanych na każdym slajdzie do kluczowych punktów. Ich rozwinięcie należy przekazać grupie na osobnej kartce. W ten sposób studenci mają dostęp do informacji, których nie zapamiętają w czasie wykładu i mogą je przeczytać w domu w wybranym przez siebie tempie.

• Należy korzystać z tradycyjnej tablicy jedynie po to, by dać przykłady, rozwinąć punkt lub odnotować kluczowe słowa, bądź nazwiska – nigdy po to, by studenci zajmowali się długim przepisywaniem. Należy upewnić się, że pismo jest duże i wyraźne, a studenci mogą je odczytać.

• Należy zaplanować dyskusje i prezentacje w małych grupach, co daje studentom możliwość eksperymentowania z językiem, gdy omawiają pomysły i opinie.

• Wykładając, należy przekazać ramy, ogólny zarys i główne punkty na początku i cały czas używać zaznaczeń, co pomoże studentom rozróżnić istotne kwestie. Należy pokazać im obraz całości zanim omówione zostaną szczegóły.

• Należy dać studentom czas na przetworzenie informacji – podzielić wykłady na mniejsze części z przerwami na przyswojenie nowych wiadomości; należy także pamiętać o pozostawieniu dodatkowego czasu na zadawanie pytań.

• Należy zaplanować czas na pozyskanie informacji zwrotnej od słuchaczy w celu monitorowania zrozumienia ze strony studentów i rozwinięcia ich umiejętności uczenia się.

• Niektóre osoby z dysleksją łatwo rozprasza hałas, oraz chaos w ćwiczeniach - warto pozwolić im na wybór miejsca. Niektórzy studenci mogą potrzebować siedzieć z tyłu sali, aby nie rozpraszały ich osoby siedzące za nimi.

• Jeśli student uważa, że jest to konieczne, prowadzący powinien zezwolić na używanie na wykładach dyktafonu lub przenośnego komputera.

• Rozważ użycie map myśli lub uproszczonych diagramów.

Pisanie

• Pisanie pismem odręcznym przez dwie godziny lub dłużej dla osoby z dysleksją może okazać się bardzo męczące i stresujące. Student może wybrać użycie komputera przenośnego podczas wykładu.

• W czasie egzaminów studenci mogą potrzebować dodatkowego czasu na przeczytanie pracy oraz jej napisanie i sprawdzenie.

Język mówiony

• Należy mieć świadomość tego, że student z dysleksją będzie potrzebował dodatkowego czasu na wykonanie zadań angażujących język.

• Należy jasno precyzować swoje oczekiwania. Należy upewnić się, czy instrukcje podawane ustnie są jasne i zostały zrozumiane przez studentów.

• Należy zachęcać studentów do formułowania pytań, następnie odpowiedzieć na nie używając prostego języka i zilustrować poszczególne punkty konkretnymi przykładami.

Inne problemy:

• trudności w rysowaniu, trudności w rozplanowaniu rysunku, zbyt silny lub zbyt słaby nacisk ołówka, zmiany kierunku w rysunkach ( błędny kierunek odwzorowywania),

• trudności w nauce języków obcych, które cechuje znaczna rozbieżność między wymową a pisownią wyrazów – symptomy takie jak w języku polskim,

• trudności w uczeniu się pamięciowym – tabliczka mnożenia, nauka wierszy, ciągi słowne,

• trudności w nauce geografii – utrudnione czytanie mapy, niewłaściwa orientacja w stronach świata,

• trudności w nauce geometrii – zmiany kierunku w rysunkach geometrycznych, zakłócenia orientacji i wyobraźni przestrzennej, trudności w rozumieniu pojęć geometrycznych (utrudnione przyswajanie werbalne),

• trudności występujące na lekcjach wychowania fizycznego – błędne rozumienie instrukcji ćwiczeń spowodowane słabą orientacją w schemacie ciała i przestrzeni , obniżona sprawność ruchowa,

• nierównomierna koncentracja uwagi, wolne tempo pracy,

• często występuje dysleksja o podłożu emocjonalnym.

Umiejętności organizacyjne/Zarządzanie czasem

• Wielu studentów z dysleksją może się zgubić, podążając za sekwencjami i instrukcjami, może być im potrzebna pomoc w planowaniu działań i ustalaniu priorytetów zadań, warto zatem zachęcać studentów do korzystania z notatników lub sporządzania list na potrzeby zarządzania zadaniami.

• Studenci mogą wymagać konkretnej i praktycznej pomocy w zakresie planowania, struktury i organizacji.

• Studenci mogą potrzebować konkretnej pomocy w skupieniu się na: konwencjach tekstu pisanego - (wprowadzeniu, nagłówkach, wnioskach), określeniu głównych punktów, określaniu danych istotnych i nieistotnych, wybórze i włączaniu cytatów i odniesień, uporządkowaniu punktów i  przechodzeniu pomiędzy punktami w trakcie prezentacji.

Liczenie

• Warto zapewnić arkusze z rozwiązaniami, aby studenci mieli możliwość sprawdzenia błędów.

• Należy rozważyć zastosowanie różnych kolorów dla każdego aspektu.

• Należy podawać jasne definicje nowych symboli.

• Warto podawać symbole wraz z definicją słowną.

• Należy pozwolić studentom używać kalkulatora.

• Warto podawać przykłady zarówno liczbowe jak i teoretyczne.

Potential Challenges to the Achievement of Learning

• Trudności organizacyjne

• Trudności z pamięcią

• Trudności ruchowe i manualne